The Effects of In-Person and Online Hatha-Based Iyengar Yoga Programs on Physical Fitness, Perceived Stress, Perceived Health, and Yoga Self-Efficacy Among Young Healthy Adult Women
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÖZLEM ASLAN
Danışman: Irmak Hürmeriç Altunsöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:COVID-19 pandemisinin ardından, çevrim içi yoga uygulamaları giderek daha popüler hale gelmiştir. Bu çalışma, 18–30 yaş aralığındaki sağlıklı kadın bireyler arasında yüz yüze ve çevrim içi Hatha temelli Iyengar yoga uygulamalarının fiziksel uygunluk (kuvvet, denge, esneklik, vücut kompozisyonu), algılanan sağlık, algılanan stres, yoga öz-yeterliliği ve bir yıllık devamlılık üzerindeki etkilerini; katılımcıların öznel deneyimleri ve algılarıyla birlikte karşılaştırmak amacıyla yakınsak paralel karma yöntem desenini kullanmıştır. Nicel aşama, 57 katılımcı (her bir grupta 19 kişi) yarı deneysel ön test-son test kontrol gruplu bir tasarım ile tamamlamıştır. Nitel aşamada ise yüz yüze ve çevrim içi gruplardan 24 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak katılımcıların öznel deneyim ve algıları derinlemesine incelenmiştir. Nicel veriler istatistiksel analizle, nitel veriler ise tümevarımsal tematik analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Gruplar arasında denge (p=.005), algılanan stres (p=.02) ve algılanan sağlık (p=.036) açısından anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Yoga öz-yeterliliği (beden, nefes, zihin, toplam) puanları da gruplar arasında anlamlı farklılık göstermiştir. Grup içi analizlerde ise müdahale gruplarında kuvvet (p=.003), esneklik (p=.001/.03), denge ve algılanan stres (yüz yüze: p=.006; çevrim içi: p=.02) açısından anlamlı gelişmeler gözlenmiştir. Kontrol grubunda bu tür iyileşmeler görülmemiştir. Ayrıca, grup türü ile bir yıllık yoga devamlılığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=.04). Her iki grup da fiziksel ve psikolojik iyilik halinde artış, öz-farkındalıkta gelişme ve yoga hakkında daha olumlu görüşler bildirmiştir. Katılımcı deneyimlerini etkileyen başlıca unsurlar eğitimin kalitesi, motivasyon ve uygulama ortamı olmuştur. Her iki format da yararlı bulunurken, yüz yüze uygulamalar uzun vadeli devamlılık açısından daha etkili olmuş; çevrim içi uygulamalar ise erişilebilirlik ve esneklik açısından katılımcılar tarafından tercih edilmiştir. Bulguların bütüncül analizi, her iki yoga yaklaşımının da sağlık ve öz-yeterliliği artırmada etkili olduğunu doğrulamıştır.