İç Anadolu Bozkırındaki Bitki Çeşitliliği ve Toprak Örtüsünün Diplotaxis tenuifolia (L.) DC.’nin Fide Yerleşimine Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EKİN KAPLAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Cemal Can Bilgin
Eş Danışman: Çağatay Tavşanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İstilacı yabancı bitkiler dünyanın birçok farklı bölgesinde yerel biyoçeşitliliği tehdit etmekte, ancak bu bitkiler Anadolu'da nadiren başarılı olabiliyor. Bir hipoteze göre, çeşitliliği fazla olan yerel floralar, potansiyel istilacılarla yoğun bir rekabete girerek yerleşmelerini önlemekte. Bu hipotez, istilanın erken safhalarını taklit etmesi amacıyla yerel bir tür olan Diplotaxis tenuifolia'yı kullanarak, deneylerle test edilmiştir. D. tenuifolia kozmopolit ve çiçekli bir bitkidir. Kuzey Afrika, Batı Asya ve Avrupa'nın çeşitli kısımlarında yerli tür olarak tanınır. Bu tür, kuvvetli rekabetçi özelliklere sahiptir. Ayrıca Avustralya, Arjantin ve Kuzey Amerika bölgelerinde istilacı olarak kabul edilirler. Çalışma ODTÜ arazisinde, tipik İç Anadolu Bozkırının otlatılmamış bölgelerinde gerçekleşmiştir. Deney kurulumu, lokal vejetasyonun tür zenginliğinin ve/veya toprak örtüsünün farklı seviyelerde azaltılmasından sonra, "istilacı" türün fidelerinin dikilmesini ve yerel bitki çeşitliliğinin, istilacının geleceğini işlevsel anlamda nasıl etkilediğinin kaydedilmesini kapsamaktadır. D. tenuifolia fidelerinin canlı kalma oranı, farklı seviyelerde tür zenginliği ve toprak örtüsüne sahip parsellerde, anlamlı ölçüde farklılık göstermiştir ancak etki büyüklüğü düşüktür. Deneyin sonunda, D. tenuifolia'nın canlı kalma oranları düşük, orta ve yüksek tür zenginliği kategorilerinde, sırasıyla %15.74, %18.83 ve %16.36; düşük, orta ve yüksek toprak örtüsü kategorilerinde, sırasıyla %17.90, %20.68 ve %12.34 olarak belirlenmiştir. Bu çalışma Türkiye'deki istilacılık koşullarını araştıran ilk çalışmadır. Bu çalışma ana hipotezimizi onaylar nitelikte olmasa da istilacı bitki türlerinin neden Türkiye'de başarılı olamadığını açıklamak adına gelecekte yapılacak çalışmaların yolunu açmaktadır.