Examining individual, relational and environmental dynamics of adolescent internet use: A mixed methods study
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SELİN AYAS
Danışman: AYHAN GÜRBÜZ DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karma yöntem çalışması olarak tasarlanan bu çalışma, ergenlerin Problemli İnternet Kullanımını (PİK) Problem Davranış Kuramı (PDK) bakış açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümü, PİK'i ergen ve ebeveynlerinin bakış açısından incelemektedir. Bu bölümde, ergen PİK'inin derinlemesine incelenmesi ve PİK'in ilişkisel ve çevresel dinamiklerinin daha iyi anlaşılması amaçlamıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, nitel bulgulara dayanarak PİK'i açıklamayı amaçlayan bir yapısal eşitlik modelinin (YEM) önerilmesi ve test edilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, öncelikle 20 ebeveyn ve ergen çifti ile ayrı ayrı, yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Daha sonra, 1582 lise öğrencisi nicel çalışmaya katılmış ve algılanan sosyal destek, her iki ebeveynden algılanan ebeveynlik tarzı, yalnızlık, kaçıngan başa çıkma, öz düzenleme becerileri ve PİK ölçeklerini doldurmuştur. Önerilen modeli test etmek için YEM kullanılmıştır. Bulgular, PİK'in ergen ve ebeveynler tarafından nasıl deneyimlendiği ve tanımlandığına dair önemli bilgiler sağlamıştır. Nitel sonuçlar, öz düzenleme ve başa çıkma becerilerinin PİK ile anlamlı ilişki gösteren kişisel düzeydeki değişkenler olduğunu göstermiş, algılanan ebeveynlik tarzı, sosyal destek ve yalnızlığın PİK'e anlamlı katkıda bulunan ilişkisel ve çevresel etkenler olduğu bulunmuştur. Ayrıca, YEM bulguları da anneden algılanan kabul edici ebeveynlik tarzı, yalnızlık, öz düzenleme ve başa çıkma becerilerinin PİK'i doğrudan yordadığını desteklemektedir. Ayrıca, bulgulara göre, babadan algılanan kabul edici ebeveynlik tarzı, yalnızlık, öz düzenleme ve başa çıkma becerileri yoluyla PİK'e dolaylı olarak etki etmektedir. Kuramsal ve uygulamaya dayalı çıkarımlar ve gelecekteki araştırmalar için öneriler bulguların detayları ile birlikte tartışılmıştır.