Searching for the avant-garde in the Turkish context: Bacteriology and Chemistry Building of Hıfzısıhha Institute
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: KIVANÇ KILINÇ
Danışman: GÜVEN ARİF SARGIN
Özet:ÖZET Türkiye bağlamında avangart'ın araştırılması: hıfzısıhha enstitüsü bakteriyoloji ve kimyahane binası Kıvanç Kılınç Yüksek Lisans, Mimarlık Bölümü Tez Danışmanı: Yard. Doç. Dr. Güven Arif Sargın Ocak 2002, 170 sayfa Bu tez Türk mimarlığında avangart (öncü) bir söylemin olanaklarını araştırmaktadır. Avangart mimarlık ve sanat üzerine yürütülen kapsamlı bir çalışmanın sonucunda, konunun Türkiye mimarlığı ekseninde tartışılmasını sağlayacak bir kuramsal çerçeveye ulaşmak hedeflenmiştir. Bir çok farklı avangart tanımının rafine edilmesiyle ulaşılan öznel kuramsal çerçeve, sosyal mimarlık kavramını irdelemekte ve avangart bir binayı oluşturan mimari ve kavramsal özellikleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Türkiye mimarlığı açısından incelendiğinde, bu kapsamdaki bir çalışma için en iyi çerçeveyi, hem Avrupa avangart'ının olası etkilerinin irdelenmesi, hem de mimarlık ve politika arasında kurulan özgün ilişki nedeniyle erken cumhuriyet döneminin sunduğu görülecektir. 1920'li yıllarda, mimarlığın öznesi olduğu toplumsal dönüşüm ve aydınlanma projelerinin başında ise modern ve etkin bir halk sağlığı sisteminin organizasyonu konusundaki gelişmeler gelmektedir. Refik Saydam Merkez Hıfzısıhha Enstitüsü Bakteriyoloji ve Kimyahane binası da, hem toplumsal ve kentsel sağlıklaşma misyonunun taşıyıcısı, hem de dönemin avangart binalarıyla koşutluklar içeren yeni bir mimarlığın habercisi olarak analiz edilmekte, ve yapının genel avangart söylem içerisindeki yeri tartışılmaktadır.Türk modernleşmesinin özgün karakteri göz önüne alınarak yürütülen bu çalışmanın bugüne yönelik düşünsel katkıları da beraberinde getirmesi, Türkiye'de eleştirel bir mimarlık kültürü oluşturmada izlenecek yollar konusunda ipuçları vermesi beklenmektedir. Anahtar kelimeler: avangart, avangart mimarlık, modern, modernizm, soyutlama, sosyal mimarlık, toplumsal proje, sağlık, halk sağlığı, hijyen, Türk devrimi, Hıfzısıhha Enstitüsü VI