Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1991
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Ali Shaker Mahasneh
Danışman: AYHAN SITKI DEMİR
Özet:TRİKLORONİTROMETAN'IN ELEKTROFİLİK YE NÜKLEOFİLİK REAKSİ YONLARLA FONKSİ YONLANDI RI LMASI Ali Shaker Mahasneh Fen ve Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü, Doktora Tezi Tez Danışmam: Doç. Dr. Ayhan S. DEMİR Mart 1991, 123 sayfa ÖZET Bu çalışma, trikloronitrometan'ın elektrofilik ve nticleofilik reaksiyonlarla fonksiyonlandın İması için bir girişimdir. İlk aşamada trikloronitrometan, alifatik ve aromatik aldehitlerle SnCl2'lü ortamda reaksiyona sokularak halojenlenmiş nitroaldol türevleri elde edildi. Bu grupta dokuz bileşiğin sentezi yapı İdi. Bir çok fonksiyonel grup taşıdıkları için bu bileşikler önemlidir ve bu fonksiyonel gruplar üzerinden diğer maddelerin sentezleri mümkündür. Bu tip reaksiyonlarda, aldehitlerin yerine asit klorür kullanılabilecek ide bir reaksiyon denenerek gösterilmiştir. ikinci aşamada trikloronitrometan değişik nükleof illerle denendi. Sekonder aminlerle, N Alkil türevleri yerine aminlerin N-nitrozolanmiş ürünleri elde edildi. istenilen ürünler oluşmamasina rağmen sekonder aminlerin nitrozalanması içinyeni ve ılımlı bir yöntembulundu. Bu aşamada piperidin disopropil amin ve dietil amin kullanılmıştır. Aromatik sülfür merkezli nükleofillerle, tıikloronitro metan'ın aromatik disülfitler verdiği bulundu. Tiofenolün, 4-klorotiofenolün ve 4,6-dinetil pirimidintiofenolün tiolatlan denendi. iki fosfor merkezli nlikleofillerde trikloronitrometanla reaksiyona sokularak fosfinoksi asitleri oluşturdular. Bu nükleofillerin başlangıç maddelerinden oksijen aldığı görüldü. Son aşamada trikloronitrometan, Lewis asitli ortamda aromatik hidrokarbonla!' lada reaksiyona sokuldu. Bu çalışma için toluen ve Oksilen kullanıldı ve poliarillenmiş klorometanlar elde edildi. Anahtar kelimeler : Trikloronitrometan, Halojenlenmiş nitroaldolş.. N-nitrozosekonder amin, Aromatik dısülfidler, Fosfin oksidler, PoliarıKenmiş klorometan. Bilim Dalı Sayısal Kodu: 405.02.01 vi