Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Günnur Karakurt
Danışman: NEBİ SÜMER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada temel bağlanma boyutları (bağlanma zihinsel modelleri ve bağlanmada kaygı ve kaçınma boyutları) ile romantik kıskançlıktaki temel süreçler (kıskançlık boyutları, yetersizlik ve bağımlılık duygulan ve kıskançlıkla başa çıkma) arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmaya bir aydan daha uzun süredir romantik ilişki içinde bulunan 306 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcılar bağlanma stilleri, yetersizlik duygusu, bağımlılık, kıskançlık ve kıskançlıkla başa çıkma yöntemleri ile ilgili çeşitli anketleri doldurmuşlardır.Sonuçlar, bağlanma stillerinin davranışsal kıskançlık üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu gösterirken duygusal ve bilişsel kıskançlığın bağlanma stillerini anlamlı düzeylerde etkilemediğini göstermiştir. Korkulu bağlanma stiline sahip olanların güvenli stile sahip olanlardan daha yüksek düzeylerde davranışsal kıskançlık gösterdikleri saptanmıştır. Kıskançlığa yönelik tepkilerin incelenmesi, bağlanma stillerinin yetersizlik, kendinden şüphe etme, korku ve endişe duygulan üzerinde anlamlı etkileri olduğunu göstermiştir. Genel olarak, saplantılı bağlananlarda güvenli bağlananlardan anlamlı olarak daha yüksek düzeylerde olumsuz duygular ve yetersizlik duygusu rapor ettikleri bulunmuştur. Kıskançlıkla başa çıkmaya ilişkin olarak, güvenli bağlanma stiline sahip bireylerin ilişkiyi korumaya daha fazla, içselleştirme ve dışsallaştırma yötemlerine başvurmaya ise daha az yatkın oldukları ve, kayıtsız bağlanma stiline sahip olanların en düşük düzeyde ilişkiyi koruma eğilimi gösterdikleri gözlenmiştir. Öte yandan, saplantılı bağlananlar en fazla içselleştirme gösteren grup olmuşlardır. Korkulu bağlananlar, en düşük düzeyde özsaygı koruma eğilimini göstermişlerdir. Yapısal eşitik modellerinin incelenmesi, benlik (kaygı) ve başkaları (kaçınma) modellerinin yetersizlik, bağımlılık ve kıskançlık üzerinde doğrudan yordayıcı güce sahip olduğu gösterilmiştir. Benlik modeli ayrıca yetersizlik değişkeni aracılığıyla kıskançlık üzerinde anlamlı dolaylı etki göstermiştir. Bu çalışma, bağlanma temel boyutlarının kıskançlığın yaşanması, gösterilmesi, ve kıskançlıkla başa çıkılmasında önemli bir rol oynadığını ve yetersizlik duygusunun bağlanma ile kıskançlık arasında aracı bir değişken rolü oynadığını göstererek, hem bağlanma hem de kıskançlık literatürüne katkıda bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Kıskançlık, bağlanma, romantik ilişkiler, bağımlılık, yetersizlik