Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: NİHAN SOYCAN
Danışman: Duygun Göktürk Ağin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'deki özel okul sayısındaki hızlı artış bu okulları öğretmen istihdamı açısından önemli hale gelmiştir. Kamu okullarına nazaran farklılaşan örgütsel yapı ve uygulamaları nedeniyle özel okullar öğretmen kimliğinin oluşumunda belirleyici rol üstlenirler. Bu çalışma öğretmenliğin şekillenmesinde bir özel okulun rolünü incelemektedir. Öte yandan profesyonel kimlik bu sosyal grubun diğer üyelerine benzerlik ve farklılıkları zihinsel olarak işaretleyen sembolik sınırlarla şekillenebilir. Bu araştırma ayrıca sembolik sınırlar ile kurumsal politikaların öğretmenlerin mesleki kimliklerinin oluşumundaki rolüne ek olarak, Ankara'daki köklü özel okullardan birindeki öğretmenlerin mesleki kimlik deneyimlerini açıklamaktadır. Yarı yapılandırılmış mülakatlarla elde edilen veriler bilgisayar destekli nitel araştırma analizi yazılımıyla incelenmiştir. Araştırma bulguları, özel okul öğretmenlerinin sistematik olarak yoksullaştığını, güvencesizleştiğini ve toplumsal prestijlerinin erozyona uğradığını deneyimlediklerini göstermiştir. Öğretmen rolleri merkezi sınavlara öğrenci hazırlamak ve okulun reklam değerini yükseltmekle sınırlıdır. Özel okul öğretmenleri, okul içinde branşa ve mesleki kıdeme bağlı ayrımcılığa uğramaktadır. Sorun önleme odaklı yönetimsel anlayış, adam kayırma ve gerçekçi olmayan veli beklentileri gibi mekanizmaların öğretmenler arası ayrımcılığı derinleştirdiği gibi, otonom meslek pratiklerini de önlemektedir. Sembolik olarak kendisini gösteren sınırlar yalnızca öğretmenler arasında değil, öğretmenlerin öğrenci ya da velilerle ilişkilerinde de var olabilmektedir. Kamuoyunca "tembel" olmakla damgalanan özel okul öğretmenleri öğretmenlik mesleğini çevreleyen ideolojik söylemi içselleştirme, kamu okullarındaki meslektaşlarını karşıt-damgalama, mesleğe çileci yaklaşım geliştirme, bireysel kabiliyetleri öne çıkarma ve global kültürün taleplerine uyumlu mesleki gelişim vurgularına tutunma gibi başa çıkma mekanizmaları geliştirmektedirler. Anahtar Kelimeler: sembolik sınırlar, öğretmen kimliği, öğretmen rolleri, kimlik, özel okul öğretmenleri