A Critical Evaluation of Development Amnesties
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kentsel Politika Planlaması ve Yerel Yönetimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BAHAR GEDİKLİ
Danışman: Hüseyin Çağatay Keskinok
Özet:öz İMAR AFLARININ ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRMESİ Gedikli, Bahar Yüksek Lisans, Kentsel Politika Planlaması ve Yerel Yönetimler Tez Yöneticisi: Doç.Dr.Çağatay Keskinok Haziran 1998, 539 sayfa Bu çalışma, imara ilişkin bağışlamaları kamu yararı perspektifinden incelemektedir. Çağdaş kamu yararı görüşleri kamu yararının birey yararları toplamı olmadığını, kamu yararının özgün bir yapısı olduğunu belirtmektedir. Bazı yazarlar, kamu yararının iktidarı elinde tutan siyasal parti tarafından tanımlandığı görüşündedir. Hükümetin kararları, belli bir dönemin güç dengesini yansıtmaktadir. Kapitalist toplumlar özel mülkiyet sistemine dayalı olduğu için, bu toplumlardaki kamu yararı anlayışı özel mülkiyet düzenine aykırı olamaz. Gücü elinde tutan kanunkoyucu, kanunlar çıkarırken kamu yararının ne olduğunu takdir eder. İmara ilişkin af yasaları çıkarırken, bu yasaları kamu yararı açısından haklı çıkaracak gerekçeler öne sürer. Başlangıçta, af gerekçeleri olarak, yoksul halkın masum barınma ihtiyacı gösterilmekteydi. Ancak, 80'li yıllara gelindiğinde, imar atlarının kentsel rantlara el koyma aracı olduğu görülmektedir. İmar atlarının hala savunulmasının nedeni, savunulan kesimin iktidarın üzerinde önemli politik baskıyaratabilmesidir. Yargı organları, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay, kararlarında kendilerini sınırlamamak için kamu yararının tanımını yapmamaktadır. Anayasa Mahkemesi, kararlarında Anayasa'yı temel alırken; Danıştay Anayasa'ya, yasalara, uzman raporlarına ve geçmiş kararlara dayanmaktadır. Yargı organları, herhangi bir eylemin kamu yararı amacıyla mı, başka bir amaçla mı gerçekleştirildiğinin takdirini yaparlar. Sonuç olarak, politik bir içeriği olan kamu yararı kavramı, yasama tarafından takdir edilir. Ancak, son takdir yetkisi yargı organınındır. Siyasi kaygıları olan kanunkoyucuların zaman içinde farklılaşan bir yaklaşımı vardır, imar aflarını zamanın kamu yararı anlayışlarına göre gerekçelendirirler. Yargının ise siyasi kaygıları yoktur. Kamu yaran konusunda, yargının da zamanla değişebilen, dinamik bir tutumu vardır. Ancak, yasama organından farklı olarak, bu değişim daha uzun zamanda gerçekleşir. Anahtar Kelimeler: Kamu yararı, imar affı, gecekondu, ruhsatsız gelişme, yasadışı kentsel gelişme, yasama, meşrulaştırma, yargı, Anayasa Mahkemesi, Danıştay. vı