Investigations on the fish stocks in Atatürk Dam lake by using classical and acoustical techniques
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EKİN AKOĞLU
Danışman: ALİ CEMAL GÜCÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'nin güneydoğusunda yer alan Atatürk Baraj Gölü, 1990 yılında yapımıtamamlanan Atatürk Barajı'ndan sonra oluşmuştur. Baraj gölü öncelikli olarak sulama veyerel ve endüstriyel kullanım için su sağlamak üzere planlanmıştır. Gölün öncelikliamaçlarına paralel olarak göl, zaman içerisinde balıkçılığa son derece uygun bir karakterkazanmıştır. Barajın inşaatının tamamlanmasından sonra, Fırat Nehri'nde doğal olarakbulunan balık türleri oluşan baraj gölünün daimi balık faunasını oluşturmuşlardır. Yıllariçerisinde, Devlet Su İşleri, yerel halk için yeni bir geçim kaynağı oluşturabilmek vegölde doğal olarak bulunan balıkların miktarını arttırmak ve ekonomik açıdan önemi olanaynalı sazan gibi balık türlerini de göle aşılamak için biyomanipulasyon çalışmalarıgerçekleştirmiştir. Gölün yerel halk açısından değişen önemi ile birlikte, göldeki balıkstoklarının durumunun ortaya çıkarılması ve balıkçılık yönetiminin başarılı bir şekildesağlanarak bu stokların sürdürülebilir bir biçimde kullanımı için bir balıkçılıkaraştırmasının yapılması zorunlu hale gelmiştir. Bu çalışmada bu sorulara yanıtlarsunmak ve balıkçılıkla ilgili konularda çözümler üretmek amaçlanmıştır.Gölde bulunan balık stokları balıkçılık akustiği ve klasik yöntemler kullanılarakaraştırılmıştır. Akustik araştırmanın bir parçası olarak, su kolonundaki balıkların dağılımıve boy grupları hakkında veri elde etmek için bütün göl alanı bilimsel bir eko-sounder ileakustik sefer dahilinde taranmıştır. Akustik verileri desteklemek ve göldeki balıkstoklarının büyüklüğü hakkında bilgi toplamak için, akustik araştırmalara paralel olarakpek çok farklı istasyonda solungaç ağı örneklemesi gerçekleştirilmiştir. Bunu takiben,gölde halihazırdaki balık biyokütlesini hesaplamak üzere solungaç ağı orneklemesisonucunda elde edilen veriler akustik verilerle birleştirilmiştir. Buna ek olarak, solungaçağı verileri, gölde bulunan balık stoklarının tahminine katkı sağlayacak olan balıklarınbüyüme sabitlerinin belirlenmesi için klasik metodlarla analiz edilmiştir. Böylelikle göldebulunan toplam ürün miktari hesaplanmıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlardoğrultusunda, göldeki balık stoklarının balıkçılık tarafından sürdürülebilir bir şekildekullanılabilmesi için uygulanması gereken ölçütler hakkında önerilerde bulunulmuştur.2005 yılının Nisan ve Eylül aylarında gerçekleştirilen iki seferde, göldeki balıkbiyokütlesinin Nisan ayında 30 kg/ha ve Eylül ayında 10 kg/ha olduğu tahmin edilmiştir.Bu biyokütlenin büyük bir kısmının küçük bir balık türü olan Acanthobrama marmid venispeten daha büyük boylu Chalcalburnus mossulensis tarafından oluşturulduğu ortayaçıkarılmıştır. Bu iki tür, solungaç ağı örneklemesinde en çok gözlenen türler olmuştur.Nisan ve Eylül aylarında balıkların önemli bir kısmının yüzeyden 20 metre derinliğekadar dağılım gösterdiği saptanmıştır. Balıkların bolluk açısından dağılımları biyokütledağımları ile benzerlik göstermiştir. Balıkçılık tarafından az avlanan balık türleri olanAcanthobrama marmid, Chalcalburnus mossulensis, Carasobarbus luteus ve Mugil abubüyüme ve ürün analizlerinin uygulanabilmesine olanak verecek kadar yeterli sayıdaörneklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Atatürk Barajı, sualtı akustiği, balıkçılık, balıkçılık akustiği