Synthesis of push–pull chromophores starting from nitrogen-substituted alkynes

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İPEK ÖKTEM

Danışman: Çağatay Dengiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Halka içerisinde karbondan farklı en az bir tane atom içeren yapılara heterosiklik moleküller, karbondan farklı olan atoma da heteroatom denir. Heterosiklik moleküllerin uç alkinlerle birleşmesiyle ynaminlerin sentezi mümkündür. Sentezlenen bu ynamin molekülleri [2+2] siklokatılma-retroelektrosiklizasyon (CA-RE) tepkimelerinde elektronca zengin alkin türevleri olarak kullanılabilirler. Elektronca zengin alkinler ve elektronca fakir alkenler arasında gerçekleşen tepkimeler [2+2] CA-RE reaksiyonları olarak adlandırılır. Bu tepkimeler, son ürünlerin saflaştırılmasının kolaylığı, yüksek verimle gerçekleşmeleri ve atom-ekonomik olmaları nedeni ile klik-tipi reaksiyonlar olarak da adlandırılmaktadır ve konjuge yapıların sentezinde sıkça kullanılmaktadırlar. TCNE, TCNQ ve DDQ [2+2] CA-RE reaksiyonlarında kullanılabilecek elekronca fakir alken türevlerine örneklerdir. Bu tepkimelerde karşılaşılan en büyük sorunlardan bir tanesi kullanılabilecek elektronca zengin alkin türevlerinin oldukça sınırlı olmasıdır. Bu tezde, yeni ynamin türevleri sentezlenecek ve bu ynamin türevlerinin TCNE ile [2+2] CA-RE reaksiyonları gerçekleştirilecektir. Sentezlenen it-çek tipi moleküllerin halkalaşma ürünlerinin de incelenmesi planlanmaktadır.