Agents, structures and foreign policy: Explaining continuity and change in regional foreign policy of Saudi Arabia

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: CİHAN AY

Danışman: Meliha Altunışık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Uluslararası İlişkiler teorisindeki fail-yapı tartışmasına yönelik eleştirel gerçekçi bir çözümlemeye dayanan bir analitik model önererek, 21. yüzyılda Suudi Arabistan dış politikasının temel eğilimlerini açıklamayı amaçlamaktadır. Roy Bhaskar'ın Dönüşümsel Toplumsal Eylem Modeli (TMSA) ile Margaret Archer'ın Morfogenetik/Morfostatik (M/M) yaklaşımını bir araya getirerek, çalışma, dış politika uygulamalarını toplu olarak şekillendiren üretici mekanizmaları, kilit failleri ve sosyal-yapısal koşulları belirlemek üzere tasarlanmış indirgemeci olmayan ve ilişkisel bir yaklaşım ileri sürmektedir. Suudi dış politikasındaki hem sürekliliği hem de değişimi izlemek için tez, iki farklı dönemin karşılaştırmalı tarihsel analizini kullanır: geleneksel politikanın belirgin yönelimleriyle tanımlanan 2011 öncesi dönem ve dönüştürücü 2011 sonrası dönem. Bu karşılaştırmalı analiz, üç temel dış politika vakasına uygulanmıştır: (a) Riyad'ın bölgesel devletlerle dış ilişkileri, (b) Filistin meselesine karşı duruşu ve (c) Suudi-ABD stratejik müttefikliğinin evrimi. Çalışma, geleneksel Suudi dış politikasının ana dayanakları, çeşitli zorluklara rağmen 2011 öncesi dönemde devam ettiğini analiz ederken, 2011 sonrası dönemin geleneksel politikadan önemli sapmalarla ayrıldığını göstermektedir. Teze göre bu dönüşüm, iç, bölgesel ve küresel alanlarda işleyen yakınsak üretici mekanizmalardan kaynaklanmakta ve devlet-toplum ilişkilerinin iç yeniden yapılandırması kritik bir mekanizma görevi görmektedir. Bu nedenle, bu dış politika dinamikleri, ancak her ampirik vakadaki ilgili sosyal yapılar ve fail pratikleri arasındaki karşılıklı etkileşimi karakterize eden süregelen morfogenetik ve morfostatik döngüler bağlamında ele alındığında tam olarak anlaşılabilir.