THE EFFECT OF SPATIAL INTERVENTIONS ON FUEL POVERTY IN URBAN TRANSFORMATION AREAS
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MELİKE BÜŞRA CAN
Danışman: Müzeyyen Anil Şenyel Kürkçüoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan enerji talebi, enerji fiyatlarındaki paralel yükseliş ve ortaya çıkan sosyo-ekonomik ve çevresel sorunlar, yakıt yoksulluğunu doğrudan ele alan ve azaltmayı amaçlayan politika ve tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Yakıt yoksulluğu yalnızca hanehalkı gelir düzeyleriyle belirlenmemekte, aynı zamanda binaların enerji verimliliği ve hanehalklarının sosyo-demografik özellikleri tarafından da şekillenmektedir. Bu sorun, gelişmiş ülkeler de dâhil olmak üzere birçok toplumda yaygın bir endişe haline gelmiş, ancak yaşlılar, çocuklu aileler, göçmenler ve düşük gelirli haneler gibi kırılgan gruplar tarafından daha yoğun biçimde deneyimlenmiştir. Mekânsal olarak yakıt yoksulluğu, düşük gelirli grupların, yaşlıların ve çocuklu ailelerin yoğunlaştığı, yapı kalitesinin ise düşük olduğu gecekondu alanlarında en görünür durumdadır. Bu bölgeler, yalnızca nüfuslarının sosyo-ekonomik kırılganlıkları nedeniyle değil, aynı zamanda yetersiz altyapı ve düşük nitelikli inşaat koşulları nedeniyle de yakıt yoksulluğu açısından daha yüksek risk taşımaktadır. Buna karşılık, kentsel dönüşüm projeleri daha yaşanabilir çevreler yaratmayı ve yaşam kalitesini artırmayı hedeflemekte; bu nedenle söz konusu müdahalelerin yakıt yoksulluğunu azaltmaya ne ölçüde katkı sağladığının incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma, kentsel dönüşüm alanlarında mekânsal stratejilerin yakıt yoksulluğu üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Yarı yapılandırılmış hanehalkı görüşmeleri ve mekânsal parametrelere dayalı enerji performansı değerlendirmelerine dayanarak, araştırma Mamak, Ankara'da yer alan üç dönüşüm alanına odaklanmaktadır. Bulgular, mekânsal müdahalelerin hem yakıt yoksulluğu hem de enerji verimliliği üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle bina yalıtımı, binalar arası mesafe, bina yönelimi, açık alan tasarımı ve yapı malzemeleri gibi mekansal parametrelerin, ısıtma performansını farklı derecelerde etkilediği belirlenmiştir.