Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Ünal Gündoğan
Danışman: Meliha Altunışık
Özet:öz DEVRİMCİ İRANIN DIŞ POLİTİKASINDA İDEOLOJİNİN ROLÜ: 1979-1989 Gündoğan, Ünal Yüksek Lisans, Uluslararası İlişkiler Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd.Doç.Dr. Meliha Benli Altunışık Eylül 1996, 161 sayfa. Bu çalışma, devrimci İran'ın ilk on yılı içerisinde ideolojinin dış politika üzerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır (1979-1989). Bu amaca ulaşmak için, ilk olarak devrim, ideoloji ve dış politika kavramları arasındaki ilişkiyi inceleyen kısa bir teorik açıklama verilmektedir. İdeolojinin her devrim için önemli bir faktör olduğu ve bu ideolojinin dış politikayı derinden etkilediği tartışılmaktadır. İkinci olarak, devrimci liderlerin dış politika ile ilgili görüşleri açıklanmaktadır. Burada, İran dış politikasının teorik çerçevesinin anlaşılabilmesi amacıyla, Ayetullah Humeyni ve diğer bazı önemli liderlerin konuşmaları, beyanları ve yazılan incelenmektedir. Üçüncü olarak, bu görüşlerin pratikteki yansımalarım görebilmek için, İran'ın Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan ve Türkiye ile ilişkileri incelenmektedir. Bu üç ülkenin seçilmesinin gerisinde yatan temel neden, devrimci İran'ın ilişkilerinin ideolojiden en fazla etkilenmesinin beklendiği ülkeler olmalarıdır. Aynı zamanda, üç ülke, jeostratejik, ekonomik ve askeri faktörler ile rejim içi güç mücadeleleri ve uluslararası sistem vb. gibi diğer faktörlerin incelenen dönemde İran'ın dış politikası üzerine etkilerinin analiz edilebilmesi açısından da uygun görünmektedir. Bu çalışmanın ortaya çıkardığı sonuç şu şekilde özetlenebilir; incelenen dönemde ideoloji İran'ın dış politikasında önemli bir belirleyicidir, ancak tek belirleyici değildir. Diğer faktörler de on yıl boyunca İran'ın dış politikası üzerine etkide bulunmuşlardır. Anahtar kelimeler: İran, Devrim, İdeoloji, Dış Politika, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan, Türkiye. iv