Tracing Site-Specificity: A Transnational Critique

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: EMİNE İNCİ ŞAHİN

Danışman: Ekin Pinar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, sanat ve mimarlık arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlamaktır, özellikle mekân ve sergilenen nesne kalan alana odaklanmaktadır. Mekâna özgüllüğün; sanat, araç, uygulama, yer, mekân ve mimarlık tanımlarının ötesine geçen eleştirel bir mekansal strateji olarak tanıtılması amaçlanmaktadır. Bu nedenle, yer-sanat ilişkisini büyütebilen bir araştırma aracı haline gelerek terimlerin, uygulamaların ve mekanların değişimlerini, dönüşümlerini ve mutasyonlarını analiz etmeye yardımcı olur. Amaç, mekâna özgüllüğün tanımladığı genişletilmiş alanda, eleştirel mekân pratiğinde şart ve koşullarını incelemek ve çağdaş sanat mekanlarının varlığında zengin bir diyalog oluşturmaktır. Çalışma, mekânsallığa özgü sanatın ve çağdaş sanat mekânlarının tarihine ulusötesi bir yaklaşımla yaklaşır ve odak noktasını izole ulusal anlatılardan, karmaşık ve katmanlı bağlantılar, sanat, sanatçılar, küratörler, sergiler ve mimarinin dolaşımı içinde işleyen uygulamalara ve mekânlara kaydırır. Bu ulusötesi sanat tarihi ve mimariyi birbirine bağlayan tez, Gar (1995), Anı/Bellek (1991, 1993), İstanbul Yaya Sergisi (2002) ve 4. İstanbul Bienali (1995) gibi sergileri arşiv analizi, sözlü tarihsel çalışmaları ve görsel analizi birleştirerek incelemektedir. Türkiye bağlamında sanat ve mekânın dönüşümlerini izleyen bu çalışma, akademik alanda önemli bir boşluğu doldurmayı ve çağdaş sanatın mekânsallığına ilişkin ulusötesi tartışmalara, sınırlar, sabitlik, hareketlilik ve mekân yaratma kavramları üzerinde yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.