Foreign policy change and ―new nationalism in Saudi Arabia (2015-2023): A role theoretical approach

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bölge Çalışmaları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NESİBE HİCRET BATTALOĞLU

Danışman: Meliha Altunışık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

2011 Arap Ayaklanmalarından bu yana Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri, iç siyaset ile dış politika arasındaki sınırları giderek belirsizleştiren derin siyasal ve stratejik dönüşümler yaşamıştır. Bu tez, Suudi Arabistan'ı söz konusu bölgesel yeniden yapılanmanın merkezine yerleştirerek, geleneksel Arap güç merkezlerinin zayıflamasıyla birlikte Körfez'in yeni bir Arap güç odağı haline geldiğini savunmaktadır. 2011 sonrasında Suudi Arabistan'ın erken dönem dış politika aktivizmi büyük ölçüde geleneksel tehdit algılarıyla uyumlu olsa da, 2015 sonrası dönem ülkenin dış politika yöneliminde belirgin bir kırılmaya işaret etmektedir. Bu çalışma, Suudi Arabistan'ın daha atılgan, müdahaleci ve proaktif bir dış politika çizgisine yönelmesini, Kral Selman bin Abdülaziz ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman (MbS) döneminde siyasi otoritenin yoğunlaşmasıyla ilişkilendirmektedir. Karar alma süreçlerinin hızlı biçimde merkezileşmesi ve kurumsal denge mekanizmalarının zayıflaması, liderliğin algı ve tercihlerini dış politika davranışlarının belirleyici unsuru haline getirmiştir. Askerî müdahaleler, Körfez komşularına yönelik zorlayıcı diplomasi ve değişen bölgesel ittifaklar aracılığıyla Suudi Arabistan, kendisini baskın bir Arap ve bölgesel güç olarak konumlandırmaya yönelmiştir. Rol teorisini analitik çerçeve olarak benimseyen bu tez, ulusal rol tasavvurlarının nasıl yeniden tanımlandığını, uygulandığını ve dönüştürüldüğünü incelemektedir. Ayrıca, 2015 sonrası ortaya çıkan devlet destekli, elit-merkezli yeni milliyetçi söylemin dış politika değişiminin ideolojik zeminini oluşturduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda, liderlik güdümlü milliyetçilik ile dış politika dönüşümü, Suudi Arabistan'ın değişen bölgesel rolünü şekillendiren iç içe geçmiş süreçler olarak ele alınmaktadır.