Efforts towards synthesis of hydrogen sulfide activated BODIPY based PDT agent
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MERVE CANYURT
Danışman: EMRULLAH GÖRKEM GÜNBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fotodinamik Terapi (PDT), son zamanlarda çeşitli hastalıklar için yeni bir tıbbi tedavi olarak yaygın bir şekilde kabul görmüş, etkili ve minimal invaziv bir yöntemdir. PDT, organeller ve hücre zarlarına doğrudan zarar verebilecek sitotoksik türü oluşturmak için ışığa duyarlaştırıcılarla birlikte belli bir ışık kaynağı ve moleküler oksijen kullanır. Fotodinamik tepkimeler hedef dokuda bu duyarlaştırıcıların ışığı soğurmasıyla başlar, bu durum ise fotokimyasal olaylar zincirini oluşturur. Mevcut duyarlaştırıcılara kıyasla, BODIPY, yüksek floresan ve üçlü kuantum verimi, işlevselleştirme kolaylığı ve ayarlanabilir foto fiziksel özellikleri sayesinde yeni nesil ışığa duyarlaştırıcıların oluşturulmasını sağlar. Bu çalışmanın amacı, suda çözünebilir, mitokondri hedefli ve aktive edilebilir, iki farklı ışığa duyarlılaştırıcı sentezlemektir. Bu amaçla, bromlu BODIPY çekirdeği, piridinyum ünitesi ve aşırı eksprese edilmiş bir tümör metaboliti olan H2S ile aktive edilen azido-benzil maskeleme ünitesi ile farklı pozisyonlarda modifiye edilir. İlk duyarlılaştırıcıda (S-BODMe), ardışık iki Knoevenagel kondenzasyon işlemi denenerek Piridinyum ünitesi 5-pozisyonuna ve karşılık gelen korunmuş aldehit 3-pozisyonuna takılmaya çalışıldı. Bu aldehit koruma grubundan ayrılarak H2S aktivasyonunu sağlayan maskeleme birimi ile modifiye edilmeye çalışıldı. Maalesef ki hedef molekül elde edilemedi. İkinci yaklaşımda (S2-BODMe), piridin birimi bromo-BODIPY çekirdeğine dahil edildi ve bir çift Knoevenagel kondenzasyon reaksiyonu ile aldehit birleşmesi başarılı bir şekilde uygulandı, ancak azido bazlı maskeleme ünitesinin yerleştirilmesi gerçekleştirilemedi. Daha sonra, azido bazlı maskeleme grubu, belirtilen aldehite başarılı bir şekilde bağlandı. Gelecekteki bir çalışma olarak, bu yeni aldehit içeren maskeleme ünitesi, bromlanmış BODIPY çekirdeğini modifiye etmek için kullanılacak, ardından hedef moleküle ulaşmak için piridin ünitesinin metilasyonu yapılacaktır.