Death on the margin: An urban history of land walls cemeteries in İstanbul

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: FATIMA İKBAL POLAT

Danışman: Pelin Yoncacı Arslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İstanbul'un mezarlıkları, Antik Çağ, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde daima şehir sınırları dışında yer almıştır. Mezarlıkların bu "sınır" durumu, şehir tarihindeki en büyük sürekliliklerden biri olarak öne çıkmaktadır. 5. yüzyılda Theodosius surlarının yapımıyla birlikte bu surların dışında yeni bir mezarlık alanı oluşurken, kentin eski sınırının dışındaki mezarlık işlevi devam etmiştir. Theodosius surlarının dışındaki arazi, Osmanlı döneminde şehrin resmî mezar yeri olarak kurulmuş ve günümüze kadar işlevini sürdürmüştür. Mezarlıkların gelişimi yakından incelendiğinde, Bizans döneminden Mokius mezarlığı ve Osmanlı döneminden Eyüp örnekleri mezarlıkların şehrin fiziksel sınırlarını belirlemenin ötesinde, şehrin 'algılanan' sınırlarını tanımladığını ortaya çıkarır. Bu tezde, mezarlıkların kentsel gelişim ile karşılıklı ilişkisini araştırmak için şehrin sur dışı mezarlık topografyası incelenecektir. Bizans ve Osmanlı dönemleri arasındaki süreklilik ve dönüşümler bağlamında, kutsal mekanların, toplumun ölüme karşı değişen tutumlarının, sosyal sınıflaşmanın ve toplumsal görünürlük arzusu olgusunun mezarlıkların gelişimi üzerindeki etkisi tartışılarak, mezarlıkların sınırsal durumunun kentin sosyal yapılarıyla nasıl yakın ilişki içinde oluştuğu açıklanacaktır.