Question concerning the universality of human rights: A comparative examination of the works of Donnelly, Nino and Ferry and Renaut

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MEHMET RUHİ DEMİRAY

Danışman: CEM DEVECİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan haklarının tarih sahnesine çıktığı lS.yy'dan içinde bulunduğumu^ döneme değin, insan hakları fikrinin yandaşları genellikle bu hakların geçerliUğinin evrensel dolayısıyla da tarihüsttt ve kûltûröstû niteliği haiz olduğunu ileri sürmüşlerdir. Diğer yandan, günümüz insan haklan literatürünün yüzeysel bir taranması bile, insan haklarının evrenselliğinin temellendirilmesi sorununun kuramsal tartışmalarm merkezine oturtulduğunu kavramak açısından yeterlidir. Bu tez, evrensellik iddiasından soyutlanmış bir insan hakları anlayışının insan hakjart fikrinin kendisini dahi anlamsızlaşürabilecek ölçüde sorunlu olduğu düşüncesinden yola çıkarak, insan haklannnl evrensel geçerliliğine ilişkin iddiayı anlaşılır ve savunulabilir kılacak kuramsalffelsefi bjr temele ilişkin bir arayıştan ibarettir. Bu arayış, günümüz insan hakları literatürü içerisinde geliştirilen evrenselcilik yanlısı üç çağdaş kuramsal projenin karşılaştırmak olarak metinsel incelemesi çerçevesinde yürütülmektedir. Tez boyunca incelenen bu üç çağdaşkuramsal proje Jack Donnelly'nin überat-konvansiyoııel yaklaşımı, Carlos Santiago Nino'nun Kantçı Ahlaki Konstrüktivizmi ve Luc Feıfy ve Alain Rer&ut'uh Eleştirel Hümanizmidir. Ök olarak incelenen Eİonnelly% kuramsal Çabasına ilişkin olarak, bu tut bir yaklaşımın insan haklarının ahlaki temellerini Bank-liberal geleneğe bağladığı ve örtük bir ahlaki görececiliğe yaslandığı ölçüde, insan haklarının evrensel geçerliliğini temellendirmek açısından önemli sorunlar barındırdığı Öne sürülmüştür. Bur iddiadan hareketle, çahsmanm sonraki bölümlerinde liberal-konvansiyonel yaklaşımın tutarsızlıklarına ve zayıflıklarına karşı güçlü bir alternatif ortaya koyduğu düşünülen Kantçı yaklaşımın iki ayrı çağdaş versiyonu olarak Nino'un meta-etik kuramı ve Ferry Ve Alain Renaut'un Renaut'un politik felsefe$i sırasıyla incelenmiştir. Nino'nun ve Ferry ve Renaut'un birbirini tamamladığı düşünülen kuramsal projeleri ışığında, tez şu temel vargıyı ortaya koymaktadır: insan haklarının evrensel geçerliliği iddiası, Kantçı özerk ahlaki insan özne fikri ve özerklik ideali temelinde anlaşılabilir ve savunulabilir.Anahtar Kelimeler: Hak(lar), İnsan Haklan, Modern öznel Haklar, Çoğal Hak, Evrensdcilik-Göreceçilik karşıtlığa I^gmatizm^üphecilik karşrüığı, Kantçı Ahlaki KonstrüknVizm, Eleştirel Humanism.