The Development of some components of scientific literacy in basic education
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: TUNÇ ERDAL AKDUR
Danışman: AHMET OK
Özet:oz TEMEL EĞİTİMDE BİLİMSEL OKURYAZARLIĞIN BAZI BİLEŞENLERİNİN GELİŞİMİ Akdur, Tunç Erdal Doktora, Eğitim Bilimleri Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Ahmet Ok Temmuz 2002, 234 sayfa Bu çalışmanın amacı, ilköğretim düzeyinde fen derslerinde yapılan öğretim aktivitelerinin bilimsel okuryazarlığın bazı bileşenlerinin gelişimine etkisi olup olmadığım araştırmak ve bilimsel okuryazarlık bileşenleri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmanın deneklerini özel bir vakıf okulunun 6., 7. ve 8. sınıflarından 12-14 yaşlan arasında değişen 90 öğrenci oluşturmuştur. Bu çalışmada, nitel ve nicel veri toplama araçları ve yöntemleri kullanılmıştır. Öğrencilere, Bilimsel İşlem kavrama Testi, Bilimin Doğası Ölçeği, Bilimsel Tutumlar Ölçeği, ve Mantıklı Düşünme Testi ön ve son test olarak eğitim ve öğretim yılının birinci yarıyılının başında ve sonunda uygulanmıştır. Ön ve son test uygulamaları arasında yaklaşık üç aylık bir süre vardır. Okulun 1. ve 2. dönemlerinde öğrencilerin öğretim aktivitelerideneyimlerini belirlemek için 6., 7. ve 8. sınıflarda bir seri sınıf ve laboratuvar aktiviteleri gözlemleri gerçekleştirilmiştir. Yıllık Planlar, günlük ders planlarının bazıları, laboratuvar çalışma yapraklan ve sınıf öğrenim aktivite yapraklarının bazıları da toplanmıştır. Veri analizinde, eşleştirilmiş örneklemlerde t testi, ANOVA ve ANCOVA istatistik yöntemleri öğrencilerin daha önce belirtilen ölçeklerden elde edilen ön ve son ortalana puanlarım karşılaştırmak için kullanılmıştır. Bilimsel okuryazarlık bileşenleri arasındaki ilişkileri ortaya çıkartmak için korelasyon istatistik yöntemi kullanılmıştır. Toplanan dokümanlar içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğrencilerin 30 maddelik ders aktiviteleri anketine verdikleri cevaplar betimsel istatistik yöntemlerle çözümlenmiştir. Veri analizinden sonra, öğrencilerin fen derslerinde bilimsel aktiviteler yerine, konu içeriği öğretimi temelli ve öğretmen merkezli etkinlikleri yaptıkları gözlenmiştir. 6. sınıflar dönem boyunca sadece mantıklı düşünme puanlarım artırmışlardır. 7. sınıflar dönem boyunca sadece bilimsel işlem kavrama puanlarım artırmışlardır. Fakat, 8. sınıf öğrencileri bilimin doğası, bilimsel işlem becerilerini kavrama, ve bilimsel tutum puanlarını düşürmüşlerdir. Sınıfların diğer bilimsel okuryazarlık puanlan dönem boyunca değişmemiştir. Bilimsel okuryazarlık bileşenlerinin tümü arasında ilişkiler gözlenmiştir. Fakat, bilimsel okuryazarlık bileşenleri arasındaki bu ilişkiler, ön ve son test uygulamalarında değişmiştir. Bu sonuçlara göre, bu temel eğitim okulunda bilimsel okuryazarlık bileşenlerinin gelişimine daha çok öncelik verilmesi gerektiği söylenebilir. Fen derslerinde öğretim aktiviteleri daha çok öğrenci merkezli ve bilimsel aktivite temelli olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Bilimsel Okuryazarlık Bileşenleri, Bilimsel İşlem Becerileri, Bilimsel Tutumlar, Bilimin Doğası, Mantıklı Düşünme, Fen Eğitimi, Temel Eğitim. vi