Sanitary landfill design evaluation using geographic information systems (GIS) interfaced with system simulation models (SSM)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BAŞAK TARHAN
Danışman: KAHRAMAN ÜNLÜ
Özet:Türkiye'de katı atık yönetimi sorunu, deponi sahası yatırım maliyetlerinin yüksekliği ve finans kaynaklarının kıtlığı nedeniyle, kentlerimizin karşılaştığı öncelikli çevresel sorunların başında gelmektedir. Bu güçlükler kısmen mevcut Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (KAKY)'nde şart koşulan tasarım yaklaşımından da kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Sistem Simülasyon Modelleri (SSM) gibi modern bilimsel araçları entegre biçimde kullanabilen, çevresel risklerin kabul edilebilir düzeyde tutulmasını mümkün kılan ve aynı zamanda yatırım maliyetlerini gereksiz yere yükseltmeyen, atık ve saha koşullarına en uygun tasarım bileşenlerinin sistematik bir şekilde seçimini ve deponi tesisi tasarımının performans bazmda değerlendirilmesini mümkün kılan bir yöntemin geliştirilmesi amaçlanmıştır. CBS, CBS-SSM arayüzü ve SSM kompartmanlanndan oluşan kavramsal model tasarım değişkenlerini (iklim, deponi sahası alam ve hidrojeolojik parametreler), performans ölçütlerini (depo tabanındaki sızmtı suyu hidrolik yükü lm'yi ve alıcı kuyudaki kirletici konsantrasyonu 25 mg/L'yi geçmemelidir) ve tasarım elemanlarını (üst örtü, sızıntı suyu toplama ve depo tabam sistemleri) tanımlamaktadır. ArcMAP CBS yazılımı ile Visual HELP ve VADSAT modelleri bölgenin hidrojeolojik ve jeolojik verilerini derlemek ve deponi sahasının performansım değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Marmara Bölgesi iklim koşullan ve bölgeye ait değişik hidrojeolojik yapılarda simüle edilen 18 tasarım alternatifinden, performans ölçütlerini sağlayan tasarımlar başarılı olarak kabul edilmiştir. Gerçekleştirilen simülasyon sonuçlan değerlendirilmiş ve tasarım elemanlanmn seçimini deponi sahası alam, hidrolik iletkenlik ve sızmtı hızına bağlayarak kolaylaştıran Marmara Bölgesi tasarım seçimi matrisi oluşturulmuştur. Bu tasarım matrisi, taban alam 65ha'dan küçük olan deponi sahalan az geçirimli olan sahalara inşa edildiğinde depo tabanında drenaj tabakasının; yüksek geçirimli olan sahalara inşa edildiğinde ise drenaj tabakası ve kil bariyerin gerekli performans ölçütlerini sağlamak için yeterli olduğunu; ancak alam 65ha'dan büyük sahalarda üst örtü veya depo tabanından en az birinde sentetik astar da kullanılması gerektiğini göstermiştir. Asgari düzeyde mühendislik tasanm elemanlanna sahip deponi sahalarının ise taban alam 2ha'dan küçük olduğu hallerde tanımlanan performans ölçütlerini Marmara Bölgesi'nde sağladığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: kah atık deponi sahası tasarımı, coğrafî bilgi sistemleri, sistem simülasyon modelleri, hidrojeolojik veritabam