Investigating the asymmetric nature of the contiguity effect via probed recall task

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HAZAL ARPACI

Danışman: ASLI KILIÇ ÖZHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Serbest hatırlama görevinde, genellikle hatırlanan bir maddeden sonra hatırlanan madde ilk maddeye pozisyon olarak yakındır. Buna yakınlık etkisi denir ve bu etki hem kısa süreli hem uzun süreli olarak gözlenebilir. Yakınlık etkisinin nedeni konusunda bir fikir birliği bulunmasa da açıklamalar iki ana başlık altında toplanabilir: nedensel modeller ve nedensel olmayan modeller. Nedensel modeller, hatırlanan maddenin hatırlanacak bir sonraki madde için ipucu olarak kullanılmasından ötürü yakınlık etkisinin olduğunu öne sürerler. Öte yandan nedensel olmayan modeller yakınlık etkisine çalışma ve test aşamaları esnasındaki zihinsel durumun benzerliğinin neden olduğunu söylerler. Yoklayıcılı hatırlama, bu iki modeli test etmek için etkili bir görevdir. Fakat, yakınlık etkisinde sıklıkla gözlenen ileriye dönük asimetri, yoklayıcılı hatırma görevinde gözlenememiştir ve bunun nedeninin katılımcıların düşün performansı olabileceği öne sürülmüştür. Bu nedenle, bu çalışmada yoklayıcılı hatırlama görevi kolaylaştırılmaya ve en uygun hale getirilmeye çalışılmıştır. Bu hedef doğrultusunda 2 deney (ve 2 pilot deney) yapıldı. Deneylerin sonucunda yakınlık etkisi hem liste içerisinde hem de listeler arasında (uzun süreli yakınlık etkisi) gözlendi. Bunun yanı sıra, ileriye dönük asimetri listeler arası yakınlık etkisinde gözlendi ama liste içi yakınlık etkisinde gözlenemedi. Bu çalışma, yakınlık etkisine ve listeler arası yakınlık etkisindeki ileriye dönük asimetriye dair bulgularıyla nedensel modellerin varsayımlarını destekliyor.