An Analysis of the concept of retrodiction
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYHAN SOL
Danışman: YASİN CEYLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:öz SONRADAN KESTİRİM KAVRAMININ ANALİZİ Sol, Ayhan Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Yasin Ceylan Ortak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Teo Grünberg Aralık 1998, 210 sayfa Bu tezde, tersinirlik, tersinmezlik, zamanın yönündeki değişime duyarsızlık, zamanın yönündeki değişime duyarlılık, iz, doğanın tekdüzenliliği kavramları kullanılarak sonradan kestirim kavramının bilimsel, felsefi ve mantıksal bir analizi yapılmıştır. Sonradan kestirimin fiziksel süreçlerin tersinirliği ve tersinmezliği ayırımı ile ilişkili olduğu (bir başka deyişle, zamanın yönündeki değişime duyarsız eşitlikler aracılığıyla, tersinir süreçlerin erken durumları geç durumlarından kestirilebilirken, zamanın yönündeki değişime duyarlı eşitliklerle tersinmez süreçlerin erken durumlarının geç durumlarından kestiriminin çok sınırlı olduğu) iddia edilmektedir. İzlerin, sonradan kestirimde vazgeçilemez bir rolü olduğu görüşü çok yaygın olduğundan, iz kavramını tanımlayan bir çok görüş incelenmiş, ancak tümünün de felsefi olarak savunulamaz olduğu görülmüştür. Bu nedenle, 'iz' olarak tanımlanabilecek ve diğer fiziksel nesnelerden ayırt edilebilecek özel bir nesne sınıfının olamayacağı sonucuna varılmıştır.Sonradan kestirimin olanaklılığı üzerine yürütülen analiz, bu kavram ile doğanın tekdüzenliliği kavramı arasında çok yakın bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çünkü aynı fiziksel düzenliliklerin, sınır koşullarının ve diğer fiziksel kanıtların her anda mevcut olmaması durumunda (tekdüzenli olmayan koşullar altında), farklı anlardan geriye doğru kestirim aynı sonucu vermez. Böylece, sonradan kestirimi, sonraki bir pozisyondan önceki bir pozisyona yapılan bir kestirim olarak değerlendirmek katı bir tekdüzenliliği varsaydığından, sonradan kestirimi ifade eden yeterli bir görüş olarak kabul edilemez. Bu sonuç, sonradan kestirimde bugünün öneminin vurgulanması bakımından önemlidir. Yürütülen mantıksal analizde, sonradan kestirimin mantığı açıklama ve önceden kestirimin mantığıyla ilişkili bir şekilde incelenmiştir. Sonradan kestirim diğerlerinden ters yönde olması ile ayırt edilmiştir. Önceki görüşler sonucunda, açıklama, önceden ve sonradan kestirme arasında ortaya çıkan örtüş me sorunu, geçmişte-önceden-kestirim kavramını açıklama kavramından ve bugünden geçmişe doğru kestirimi de geçmişten bugüne doğru ilerleyen açıklamadan ayırtederek çözülmüştür. Ayrıca, sonradan kestirimin mantıksal yapısının ise tümdengelimsel-nomolojik veya tümevarımsal-istatistiksel türde olduğu sonucuna varılmıştır.