Automatic sense prediction of implicit discourse relations in turkish

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MURATHAN KURFALI

Danışman: DENİZ ZEYREK BOZŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Söylem çözümlemesinde örtük söylem ilişkilerinin anlamının belirlenmesi önemli bir engel oluşturmaktadır. Bu tezin amacı Türkçe Söylem Bankası'nda (TDB) örtük bağlaçların anlamlarını belirleyebilecek bir gözetimli model geliştirmektir. Bu hedefi gerçekleştirmek için, TDB' den elde edilen söylem düzeyindeki işaretlemeler kullanıldı. TDB PDTB-2' nin anlam hiyerarşisini takip etmektedir ve yapılan bütün deneylerde, sadece SINIF düzeyindeki anlamlar dikkate alınmıştır. Birincil deney olarak, sınıflandırıcılar, çeşitli dilbilimsel özelliklere göre , zaman ve kutupluluk bilgisi gibi, SINIF düzeyindeki anlamlara özgü olası cümle yapılarını saptamak için sadece örtük söylem ilişkileri üzerinde eğitilmiştir. İkincil deneyde ise açık söylem ilişkilerinin örtük ilişkilerin anlamının belirlenmesindeki etkisi araştırılmıştır. Bu deneyin arkasındaki motivasyon, söylem çalışmalarındaki başka bir araştırma olan, bu iki tür söylem ilişkisinin farklılıkları ve benzerlikleri hakkında içgörü sağlamaktır. Sonuçlar, örtük söylem ilişkilerinin, anlamlarına göre, cümle kurgularında ciddi farklılıklar olduğunu göstermiştir. Ayrıca, açık söylem ilişkilerinin, sınıflandırma performansını ciddi şekilde değiştirmiştir ki bu da açık ve örtük söylem ilişkilerinin yapısal olarak birbirinden farklı olduğunu ortaya koymaktadır.