A CONTEMPORARY CONTRIBUTION TO UTOPIAN POLITICAL THOUGHT: JACQUES RANCIÈRE'S AESTHETIC HETEROTOPIA

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NİSA DURDU

Danışman: Reşide Ömür Birler

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, distopik anlatıların egemenliği nedeniyle politik tahayyülde bir krize yol açan çağdaş dönemde ütopyanın özgürleştirici bir kavram olarak nasıl geri kazanılacağı sorusunu yanıtlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel argümanı olarak, Jacques Rancière'in felsefesi, özellikle de estetik heterotopya kavramı, ütopyacı siyasal düşünceye önemli bir çağdaş katkı sunan bir "gerçekleştirilen ütopya" biçimi olarak nitelendirilmektedir. Rancière'in estetik heterotopya çerçevesi, ikonoklastik ütopyaların süreç odaklı niteliğini, Michel Foucault'nun heterotopya kavramıyla zamansallığı vurgulayan rafine bir şekilde sentezler. Estetik heterotopya, uzak bir ideali değil, estetik-politik eylemlerin bir uyuşmazlık, "duyusal olanın dağıtımını" yöneten baskın "polis düzeninde" bir kopuş, yarattığı zaman ve yerde geçici bir olayı temsil eder. Bu kopuş, yeni politik öznelerin burada-ve-şimdide eşitlik sergilemesine olanak tanıyan bu duyusal düzenin – algılanabilir ve söylenebilir olanın – yeniden yapılandırılmasını sağlar. Tez, ütopyacı siyasal düşüncenin evrimini araştırır, Rancière'in felsefesini inceler ve estetik heterotopyanın temel işlevlerini belirler: duyusal düzende estetik kopuş, uyumsuz unsurların yan yana getirilmesi, politik özneleşmenin karşı-mevzilenmesi, ve heterokroni, yani zamanın kesintiye uğraması. Sonuç olarak, bu çalışma Rancière'in estetik heterotopya kavramının, günümüzün distopik umutsuzluğuna bir yanıt olarak, radikal politikanın burada-ve-şimdide estetik kopuşlar yoluyla nasıl hayata geçirildiğini ortaya koyduğunu açıklar.