Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Lale Özgenel
Eş Danışman: Suna Güven, SUNA NAZİYET GÜVEN
Özet:oz KAMU VE ÖZEL ARASINDA: ANTİK ROMA KONUTLARINDA MAHREMİYETİN İNCELENMESİ Özgenel, Lale Doktora, Mimarlık Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Suna Güven Haziran 2000, 370 sayfa Bu tez Roma dönemi kent konutlarında mahremiyeti incelemektedir. Öncelikle mahremiyet kavramının kendisini, ve endüstri devrimi sonrasında bu kavramın özel alan olarak konutla ilişkilendirilmesini irdelemektedir. Sonrasında 'ev,' 'yuva' ve 'aile' gibi diğer ilişkili kavramların, 'yer,' 'barınma,' 'zaman,' ve 'kimlik' gibi diğer destekleyici kavramların yanısıra 'statü,' 'isim' ve 'sınır' gibi olguların ışığı altında hem modern hem de Roma bağlamlarında ele alınmasına odaklanmaktadır. Bunu, Roma kent konutu tipleri, mekansal zenginlik, mimari tanım, kullanım doğası ve örgüsü, ele alınan dönem, coğrafi bağlam ve hamiliğin rolü gibi olguların tartışıldığı genel bir mimari giriş kısmı izlemektedir. Temel tartışma, müstakil aile konutunun mimari analizi üzerine odaklanmaktadır. Buna göre, Roma kültürüne özgü resepsiyonları içeren belirli mekanlar resmi bağlam olarak belirlenmiştir. Resepsiyon odaları olan kabul odası ve ziyafet odası bu gruba dahildir. Bu odaların formu, mekansal bileşenleri, konumları, yönlenmeleri, bezenmeleri ve aynı zamanda içerdikleri faaliyetler, kullanım örgüsünü sunmak amacıyla ayrı ayrı incelenmiştir. Mahremiyetin icraatı ve düzenlenmesi de kullanım ile ilişkili olarak yorumlanmıştır. Burada, faaliyetinstatüsü belirleyici parametreler olarak sunulmuştur. Bu bağlamdaki en önemli gözlemlerden bir tanesi, bu mekanların konumu ve mimari düzenlemelerinin, geç antik dönem boyunca gittikçe daha fazla ayrıştırılmış bir şemaya göre evrim geçirmiş olmasıdır. Çalışma ayrıca, resmi olmayan bağlamın temsilcileri olarak 'yatakodası' ve 'tuvalet' gibi konuta özgü iki mekanı daha ele almaktadır. Bu kısım, fiziksel ayırım ve gözetlenmeme bakımından en ileri derece mahremiyeti sağladığı kabul edilen bu mekanlara referansla mahremiyet kavramının Roma dünyasmda nasıl farklı icra edilmiş olduğunu göstermektedir. Tez çeşitli sonuçlar sunmaktadır. Öncelikle, mahremiyet kavramının kültüre özgü olarak beliren ve göreceli bir kavram olduğunu öne sürmektedir. Dahası mahremiyetin Roma dönemi gibi endüstri devrimi öncesi dönemlerde de gündemde olan bir kavram olduğunu belirtmektedir. Buna göre, değişik çağdaş ve tarihi kültürlerde mahremiyet, günümüz önyargılarının ve değer yargılarının empoze edilmesini önleyebilen bağlama bir perspektif içinde tartışılmalıdır; bunun da ötesinde mahremiyete ilişkin farklı yaklaşımlar da bu bağlam içerisinde değerlendirilmelidir. Bir başka önemli sonuç ise, mahremiyet kavramının dinamik ve değişime açık bir kavram olmasıdır. Günümüzdeki anlamını kademeli olarak, endüstri devrimi öncesinden bu yana edinmiştir ve dahası gelecek onyıllarda da benzer bir değişime açıktır. Anahtar Kelimeler: Roma konutu, Mekan, Faaliyet, Katılımcı/Kullanıcı, Statü, Mahremiyet, Cinsiyet vı tG YÛKSEKÖĞRETIM KURULU DOKÜMANTASYON MERKEZİ