Durayli izotop analizleri ile nacella concinna türüne ait paleoklimatolojik paleoekolojik yorumlar, horseshoe adasi, antarktika

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, YER SİSTEM BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ŞEYMA ŞİMŞEK

Danışman: İSMAİL ÖMER YILMAZ, KORHAN ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, patelloid gastropod Nacella concinna türü üzerine Türk akademik literatürü çerçevesinde gerçekleştirilen ilk sklerokronolojik ve kararlı izotop (δ¹⁸O ve δ¹³C) araştırmasını sunmaktadır. İkinci Ulusal Antarktika Bilim Seferi (TAE-II) sırasında Horseshoe Adası'ndan (Antarktika Yarımadası'nın kuzeybatısı) toplanan sekiz numune, türün yerel paleoklimatik ve paleoekolojik koşullar için yüksek çözünürlüklü bir vekil (proxy) olma potansiyelini değerlendirmek amacıyla analiz edilmiştir. Çalışmada, büyüme dinamiklerinin mikroskobik analizi ve izotop profili için makroskobik örnekleme olmak üzere iki yönlü bir metodolojik yaklaşım kullanılmıştır. Sklerokronolojik sonuçlar, hızlı yaz büyümesine karşılık gelen koyu (kahverengi) bantlar ve daha yavaş kış birikimini yansıtan açık (krem) bantlar ile yıllık büyüme halkalarının varlığını doğrulamıştır. Bireysel anomaliler, yaşamın geç evrelerindeki bant incelmeleri ve sedefli-gri bölgeler, organizmaların yaşam döngüsü üzerindeki ekolojik strese işaret etmiştir. Yaş tayini büyüme bantlarına dayandırılmış ve bilinen toplanma tarihleri ile sınırlandırılarak, örnekleme zamanından geriye doğru yaş tahminine olanak sağlamıştır. Bu tahminler, Von Bertalanffy Büyüme Fonksiyonu'ndan (VBGF) elde edilen büyüme parametreleri ile desteklenmiştir. Paleosıcaklıkları yeniden oluşturmak amacıyla iki farklı paleosıcaklık denklemi ve dört farklı δ¹⁸Ow senaryosu kullanılmıştır. Kabuk δ¹⁸O ve δ¹³C değerleri, Rothera ve Palmer istasyonlarının deniz yüzeyi sıcaklıkları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca Zachos kaynaklı δ¹⁸Ow değerleri ile hesaplanan sıcaklıklar, küresel deniz yüzeyi sıcaklıkları trendleri ile benzer eğilimler göstermiştir. Bu çalışma, Nacella concinna kabuklarının Antarktika Yarımadası için güvenilir bir biyolojik arşiv olduğunu doğrulamaktadır. Ayrıca çalışma, Türkiye'deki gelecekteki sklerokronolojik araştırmalar için temel bir metodoloji oluşturmakta ve gelecekteki çalışmalarda kabuk üzerinde element haritalaması için enstrümental analizin uygulanabilirliğine dair ön kanıtlar sunmaktadır.