The Removal of trihalomethane precursors by activated carbon treatment
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÖKŞEN KESİKTAŞ ÇAPAR
Danışman: ÜLKÜ YETİŞ
Özet:Öz THM ÖNCÜLLERİNİN AKTİF KARBON ARITIMI İLE GİDERİMİ Kesiktaş Çapar, Gökşen Yüksek Lisans, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ülkü Yetiş Ortak Tez Yöneticisi: Y. Doç.Dr. Göksel N. Demirer Aralık 1998, 135 sayfa İçmesuyu kaynaklan, özellikle de yüzey suları antropojenik ve doğal kökenli organik maddeler içermektedirler. Suda bulunan organik maddelerin, içmesuyu arıtma tesislerinde dezenfeksiyon amaçlı kullanılan klor ile reaksiyona girdikleri ve başlıca Trihalometan (THM) olarak adlandırılan klorlu yan-ürünlerin oluşmasına neden oldukları 1970'lerden bu yana bilinmektedir. THM'ler kanserojen olup, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinin İçmesuyu Yönetmeliklerinde sınırlanması gereken maddeler olarak yer almaktadırlar. Türkiye'de THM'lerin sınırlandırılması ve kontrol edilmesi için herhangi bir çalışma ve yönetmelik bulunmamaktadır. Bu çalışmada THM öncüllerinin, İvedik İçmesuyu Arıtma Tesisi' nin filtre çıkışında granül aktif karbon (GAC) adsorbsiyonu ile giderimi çalışılmıştır. Adsorbsiyon performansını bulmak amacıyla laboratuvar ölçeğinde sürekli adsorbsiyon kolonlarıçalıştırılmış ve UV absorbans, Uçurulamayan Organik Karbon (NPOC) ve THM parametreleri ile kırılma noktalan izlenmiştir. Bunlara ek olarak, adsorbsiyon hızını ve reaksiyon derecesini belirlemek amacıyla adsorbsiyon hız testleri yapılmıştır. Deneylerde kullanılan granül aktif karbonun (Filtrasorb 100) adsorbsiyon kapasitesini belirlemede Freundlich Isotherm sabitleri K ve l/n kullanılmış olup, bunlar sırasıyla 17.61 (mg/g)(L/mg)1/n ve 0.60 olarak bulunmuştur. Ayrıca, Ankara'nın çeşitli semtlerinden alınan 15 adet çeşme suyu örnekleriyle THM ölçümleri yapılmış ve THM konsantrasyonlarının EPA 1. Kademe Standardı olan 80 ug/L'den daha düşük olduğu gözlenmiştir. Analiz edilen örneklerden sadece üç tanesinde ölçülen TTHM konsantrasyonlarının 80 ug/L'ye yakın olduğu gözlenmiştir. Bu semtler Oran Sitesi, Konutkent ve Yüzüncüyü olup, bu noktalarda ölçülen TTHM konsantrasyonları sırasıyla 75.93 ug/L, 68.56 (xg/L ve 72.85 ug/L'dir. Bu konsantrasonlar, numune alınan 15 nokta içinde en yüksek TTHM değerleridir. İvedik Arıtma Tesisi ile sözkonusu noktalar arasındaki mesafeler dikkate alındığında, bu üç noktanın arıtma tesisine en uzak mesafelerde oldukları gözlenmiştir. Bu durum, yol boyunca fazladan TTHM oluşumu için ek reaksiyon süresi sağladığından, en yüksek TTHM konsantrasyonları sözkonusu üç noktada saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Organik Madde, Trihalometan Öncülleri, Trihalometanlar (THM' ler), Aktif Karbon, Adsorbsiyon, Uçurulamayan Organik Karbon (NPOC), Adsorblanabilen Organik Halojenler (AOX), UV Absorbans. VI