Contextualizing Urban Climate Justice: Impacts of Climate Change on Vulnerable Communities in Gaziantep
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir Ve Bölge Planlama Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BEGÜM SAKAR ROSHANI
Danışman: Osman Balaban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim krizi, sadece olumsuz etkileri nedeniyle değil, aynı zamanda farklı uluslar ve toplumlar arasındaki mevcut eşitsizlikleri daha da arttırdığı için milyonlarca insanın hayatını ve geçim kaynaklarını tehdit eden en önemli sorunlardan biridir. Çeşitli kaynaklara göre, şehirler küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %70'inden sorumlu olmakta ve iklim değişikliğinin giderek artan etkilerine karşı en kırılgan kesimler arasında yer almaktadır. Dünya çapındaki şehirlerde; kadınlar, yaşlılar, göçmenler, engelliler, kronik hastalığı olan kişiler, kent yoksulları ve marjinalleşmiş kişiler gibi sınırlı uyum kapasitesine sahip dezavantajlı topluluklar, onları iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı daha da kırılgan hale getiren yapısal eşitsizliklerle karşı karşıyadır. İklim yüklerinin kırılgan gruplar arasındaki orantısız bir şekilde dağıtımı, iklim değişikliğinin bir adalet meselesi olduğunu ortaya koymaktadır. İnsan hakları merceğinden bakıldığında, iklim adaleti kavramı, iklim değişikliğine karşı en savunmasız olarak tanımlanan belirli grupların haklarını savunmak, desteklemek ve teşvik etmekle ilgilenmektedir. Yeni gelişen iklim adaleti literatüründe, bağlam temelli çalışmalar iklim eşitsizliklerinin boyutunu ve iklim değişikliğinin belirli kentsel topluluklar üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bu tez, Türkiye, Gaziantep'teki kentsel iklim adaleti kavramını mekansallaştırarak literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu tez ayrıca, iklim değişikliğinin; dezavantajlı topluluklar arasındaki kırılganlıkları nasıl daha da derinleştirdiğini kesişimsel bir perspektifle inceleyerek ortaya çıkan kentsel iklim adaleti alanına da katkıda bulunmaktadır. Yaş, cinsiyet, etnik köken ve engellilik gibi çoklu kimlik faktörlerinin hem kırılganlıkları hem de başa çıkma stratejilerini şekillendirmek için nasıl etkileşime girdiğini analiz etmek için kesişimsel bir yaklaşım benimsenmiştir. Metodolojik çerçevede, çalışma Türkiye, Gaziantep için bir 'Çoklu İklim Tehlikesi Kırılganlık Değerlendirmesi' önermektedir. Makro ölçekte, maruziyet, hassasiyet ve uyum kapasitesinin bir fonksiyonu olarak kırılganlık haritalaması, Gaziantep'teki birincil iklim tehlikeleri olan sıcaklık ve sel tehlikelerine karşı kırılganlığın sıcak noktalarını ve mekânsal örüntülerini belirler. Mikro ölçekte, dezavantajlı toplulukların kesişen kırılganlıklarını ve uyum stratejilerini kesişimsel bir yaklaşım kullanarak keşfetmek amacıyla, çoklu iklim tehlikesi kırılganlığının en yüksek olduğu mahallelerde yarı yapılandırılmış hane halkı görüşmeleri yürütülmektedir. Bu tez çalışması, mekânsal analizleri nitel iç görülerle bütünleştirerek, kesişen sosyal kimliklerin Gaziantep'te iklim kırılganlığını nasıl şekillendirdiğini kapsamlı bir şekilde anlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, iklim değişikliğine uyum ve kapsayıcı kentsel politika yapımına dair önemli görüşler sunmakta; iklim adaletine dayalı kentlerin gerekliliğini ve kırılgan toplulukların dayanıklılığının güçlendirilmesi ihtiyacını vurgulamaktadır.