The effect of integration into global value chains (GVCS) on innovation performance and the case of Türkiye

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilim Ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SELİN GÖKTEN GÜRPINAR

Danışman: Mehmet Teoman Pamukcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, küresel değer zincirlerine (KDZ) eklemlenmenin yenilik performansı üzerindeki etkisini farklı KDZ katılım türlerini (geri katılım ve ileri katılım) analiz ederek incelemektedir. Bu amaçla, 1995-2018 dönemini kapsayan 41 ülke ve 19 sektöre ait panel veri kullanılarak ülkeler arası sektör düzeyinde bir analiz yapılmaktadır. Ayrıca, tez Türkiye'ye özel bir vurgu yaparak hem betimsel hem de ekonometrik analizler içermektedir. KDZ ve yenilik çalışmaları alanlarını birleştiren tez, OECD Ticarette Katma Değer (TiVA), Patent İstatistikleri ve Analitik İşletme Araştırma ve Geliştirme veri tabanları da dahil olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilen verileri dönüştürüp toplulaştırarak kapsamlı bir veri seti oluşturmuştur. Bulgular, KDZ'ye katılımın yenilik performansı üzerindeki etkisinin, katılımın türüne ve sektörlerin teknoloji yoğunluğuna göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ülkeler arası analiz, geri katılımın yenilik performansını olumlu etkilediğini, buna karşın ileri katılımın anlamlı düzeyde olumlu bir etki göstermediğini ortaya koymaktadır. Teknoloji yoğunluğu dikkate alındığında ise, ihracat amacıyla girdi ithalatı, sadece orta-yüksek teknoloji yoğun sektörlerin yenilik performansını artırırken, diğer ülkelerin ihracatına girdi tedarik etme orta-düşük teknoloji yoğun sektörlerde yenilik performansını iyileştirmektedir. Türkiye'ye ilişkin olarak elde edilen bulgular gerek geri gerekse ileri katılımın genel olarak yenilik performansı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığını ortaya koymaktadır. Ancak hem geri hem de ileri katılım yalnızca orta-yüksek teknoloji yoğun sektörleri olumlu etkilemektedir. Bu bulgulara dayanarak, tez, KDZ'ye katılımın yenilik performansı üzerindeki etkilerindeki farklılıkların bilgi ekonomisi ile yenilik çalışmaları alanlarındaki bazı unsurlardan kaynaklanabileceğini öne süren politika çıkarsamalarında bulunmaktadır.