Genetic characterization of 150 F6-inbread durum wheat lines derived from kunduru-1149xcham-1 cross using molecular markers and economically important traits
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BELGİN GÖÇMEN
Danışman: ZEKİ KAYA
Özet:öz F6 KADEMESİNDEKİ KENDİLENMİŞ 150 KUNDURU-1 149 x CHAM-1 MELEZİ MAKARNALIK BUĞDAY HATTININ MOLEKÜLER BELİRTEÇLER VE EKONOMÎKSEL ÖNEMLİ KARAKTERLER KULLANILARAK GENETİK OLARAK TANIMLANMASI GÖÇMEN, Belgin Doktora, Biyoloji Bölümü Danışman: Pro£ Dr. Zeki KAYA Haziran 2001, 300 sayfa Bu çalışmada, soğuğa ve bor toksisitesine tolerans, san pas hastalığına dayanıklılık ve bazı önemli kalite kriterleri (1000 dane ağırlığı, camsılık, protein miktarı, sertlik, san pigment ve SDS sedimantasyon değeri) bakımından F« kademesindeki kendilenmiş 150 Kunduru-1149 x Cham-1 melezi makarnalık buğday (Triticum durum) hattı arasındaki genetik çeşitliliğin yapısı ve büyüklüğü belirlenmiştir. Soğuk testlerinde kullanılan ve fotokimyasal verimliliğin kantitatif ölçüsü olan Fv/Fm oranının +10 C° 'deki değeri ve kalite kriterlerinden camsılık ve sertlik dışındaki çalışılan tüm karakterler / parametreler için genetik çeşitlilik önemli bulunmuştur. En yüksek kalıtım değerleri bor toksisitesinin 1-5 skalası ile değerlendirmesi (0.95), san pas hastalığına dayanıklılık (0.92) ve kalite kriterlerinden SDS sedimentasyon değeri (0.88) için belirlenirken, en düşük kalıtım değerleri ise Fv/Fm (-10 C°) (0.20) ve Fv/Fm (-5 C°) (0.22) için bulunmuştur. VIÇalışılan tüm karakterler / parametreler arasında yapılan genetik ve fenotipik korelasyon analizleri göstermiştir ki, soğuğa ve sarı pasa dayanıklılık için yapılacak bir seleksiyon yüksek 1000 dane ağırlığı ile sonuçlanacak ve bor toksisitesine toleranslı hatlar da yüksek protein içerikli olacaktır. Herbir genetik hattın Gliadin (A-PAGE metodu ile) ve Glütenin (SDS-PAGE metodu ile) band desenleri çıkartılmıştır. Gliadin analizleri sonucunda bu hatlarda nisbi uzaklıkları Rm=19.5 ve Rm= 89.5 arasında değişen toplam 53 farklı band belirlenirken, glütenin analizleri sonucunda HMW (Yüksek Moleküler Ağırlık) bölgesinde 6 değişik band / band grubu tespit edilmiştir. Bu 59 protein belirtecine ek olarak, polimorfik olduğu önceden saptanan 13 adet, rasgele sırada on-baz uzunluğundaki oligonükleotid Operon Primerinin 150 hattın DNA'ları ile çalışılması, açılma gösteren toplam 33 adet RAPD genetik lokusunun belirlenmesi ile sonuçlanmıştır. MAPMAKER/EXP Version 3.0 bilgisayar programı ile LOD=2.00 ve Maksimum Uzaklık=26.00 bağlantı kriteri kullanılarak bir genetik bağlantı haritası oluşturulmuştur. Bu haritada 62 lokus, 8 bağlantı grubuna dağılmış ve makarnalık buğday genomunun 804.2 cM'lık kısmını kaplamıştır. Daha âzla DNA lokusunun belirlenerek, haritaya eklenmesiyle geri kalan 30 lokus da bağlantı gruplarına katılabilir. Son olarak, bu bağlantı grupları ve ekonomiksel önemli karakterler kullanılarak, tek aktörlü varyans analizi yaklaşımı ile bir kantitatif karakter lokusları (QTL) haritası oluşturulmuştur. Bu haritada, soğuğa tolerans için, Haymana'daki testlere göre 5, Yenimahalle'deki testlere göre 6; bor toksisitesine tolerans için, 1-5 skalası parametresine göre 10, konsantrasyon parametresine göre 3 ve içerik parametresine göre 3; sarı pasa vııdayanıklılık için 5, 1000 dane ağırlığı için 5, protein miktarı için 1, sarı pigment için 12 ve SDS sedimentasyon değeri için 19 QTL belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Triticum durum, Runduru-1149, Cnam-1, soğuğa tolerans, bor toksisitesi, san pas, kalite, gliadin, glütenin, Rasgele Üretilen Polimorfik DNA (RAPD) belirteçleri, genetik bağlantı haritası, kantitatif karakter lokusu (QTL). vuı