Science policy in Turkey and the organizational history ofTÜBİTAK: Institutional logics perspective

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ZEYNEL HAKAN AŞER

Danışman: Bariş Mücen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye'de bilim politikasının seyrini ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun (TÜBİTAK) dönüşümünü, toplumsal kurumlar ve örgütsel yapı açısından incelemektedir. Kurulun tarihsel dönüşümünü açıklarken, bilimsel topluluğa ait akademik değerlere ve Türkiye'de bilimsel ethosun tarihsel oluşumuna Akademik Mantık olarak karşılık gelen kurumsal mantık, diğer yandan da askeri, ekonomik ve toplumsal kalkınma için araştırmayı teşvik etme beklentisini Politika Mantığı olarak adlandırmaktayım. TÜBİTAK'ın örgütsel yapısının içinde gömülü olarak bulunan farklı beklentilerin karmaşıklığını ve TÜBİTAK'ın uluslararası ve ulusal bağlamlar gibi çoklu düzeylerdeki pozisyonunu açıklamak için, TÜBİTAK'ın resmi belgeleri, OECD ve NATO Arşivleri, kanun ve resmi belgeleri, biyografi ve otobiyorgrafileri ve TÜBİTAK'ın yıl dönümü yayınlarından oluşan arşiv materyalini analiz ediyorum. Bu tarihsel analiz yoluyla, TÜBİTAK'ın 1963 ile 1983 arasında akademik bir mantık etrafında geliştiğini, 1983'te Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu'nun kurulması ile 1983-1987 arasında derin bir dönüşüm geçirdiğini ve 1990'dan sonra tamamen politika odaklı bir organizasyona dönüştüğünü savunuyorum. Bu dönüşüm esnasında, bir dizi kilit örgütsel aktörün oldukça etkili olduğunu savunuyorum. Kurumsal mantıkların ve örgütsel aktörlerin etkileşimi nedeniyle, son dönüşümün 12 Eylül Askeri Darbesi ve 1980'den sonraki ekonomik dönüşümden sonra gerçekleşen, genel bir devlet yeniden örgütlenmesi bağlamında gerçekleştirildiğini savunuyorum.