Sea level rise and flood vulnerability of coastal heritage sites: An assessment of rapid methods and modelling techniques

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ARİF ÇAĞATAY UYSAL

Danışman: Gülizar Özyurt Tarakcıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçmiş medeniyetler tıpkı bugün de olduğu gibi suyun avantajlarından faydalanmak için su kütlelerinin kıyılarına yerleşmeyi tercih etmişlerdir. Bu durum, dünya genelinde kıyı kültür mirası alanlarının sayısından da anlaşılmaktadır. Ancak bu kıyı mirası alanları da iklim değişikliği ve etkilerinin tehditi altındadır. Deniz seviyesinin yükselmesi, şiddeti ve sıklığı artan ekstrem hava olayları sel, su baskını ve erozyon riskini artırmaktadır. Bu nedenle, hem doğal değerleri hem de tarihi eserleri korumak için bu alanların potansiyel kaybını ve ilgili riskleri hızlı bir şekilde değerlendirmek gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, çeşitli iklim senaryoları altında dört kıyı mirası alanının kalıcı ve geçici olarak sular altında kalan alanlarını haritalamaktır. Hedef, etkilenen alanların kapsamını göstermek ve farklı taşkın analizi ve kırılganlık değerlendirme yöntemlerini karşılaştırmaktır. Taşkın haritalamasında üç farklı teknik kullanılmıştır. Bunlar, statik modeller olan basit ve geliştirilmiş CBS temelli modelleme ve dinamik sayısal modellemedir. Dinamik sayısal modelleme için Deltares tarafından geliştirilern Delft3D kullanılmıştır. Elde edilen taşkın haritaları, gösterge temelli bir kırılganlık değerlendirme yöntemi olan Kıyı Kırılganlık İndeksi (CVI-SLR) (Özyurt, 2007) yöntemi ile de karşılaştırılmıştır. Yöntem karşılaştırması,viii düşük çözünürlüklü SYM'lerde eBTM'nin taşkın alanlarını olduğundan fazla tahmin ettiğini, yüksek çözünürlükte ise sBTM'in az miktarda fazla tahmin ettiğini, fakat yine de eBTM ile uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Delft3D ile elde edilen taşkın alanı, ekstrem su seviyesi veri tabanları ile hazırlanan CBS temelli yöntemlere göre daha küçüktür. Taşkın haritaları ve CVI, Teos'un deniz seviyesinin yükselmesine bağlı su baskınlarına karşı en kırılgan bölge olduğunu ve Soli-Pompeipolis'in gelecekteki ekstrem su seviyelerine karşı en kırılgan bölge olduğunu, Anemurium'un ise en az kırılgan bölge olduğunu ortaya koymuştur.