The role of moral foundations in excusing verbal aggression in formal relationships involving power asymmetry

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÇAĞDAN ERDOĞAN

Danışman: Banu Cingöz Ulu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, mazur görülen saldırganlık durumlarındaki çeşitliliğin, insanların öznel ahlakındaki çeşitliliğin tezahürü olabileceğini varsayarak, saldırganlığı mazur görmenin ahlaki temellerini incelemeyi hedeflemiştir. Saldırganlığı mazur görmenin işlemselleştirilebileceği pek çok düzey olduğundan, bu tezin kapsamı yalnızca güç asimetrisini içeren resmi ilişkilerde sözel saldırganlığı mazur görmekle sınırlandırılmıştır. Bu sebeple de öncelikle saldırganlığın bu özgül türünü mazur görmeyi ölçmek için iki yeni ölçek geliştirilmiştir. Yürütülen ilk çalışmada, ahlaki temeller ile fail daha çok sosyal güce sahip olduğunda gösterdiği saldırganlığın mazur görülmesi arasındaki ilişki incelenmiş ve otorite ahlaki temelinin saldırganlığın mazur görülmesi üzerindeki hem doğrudan hem de dolaylı etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. İkinci çalışmada ise, ahlaki temeller ile fail daha az sosyal güce sahip olduğunda gösterdiği saldırganlığın mazur görülmesi arasındaki ilişki incelenmiş; özgürlük ahlaki temelinin, saldırganlığın mazur görülmesi üzerindeki doğrudan etkisinin anlamlı, dolaylı etkisinin ise anlamsız olduğu bulunmuştur. Diğer ahlaki temeller de model dahilinde test edilmiş ve Türkiye'deki geçerlilikleri tartışılmıştır.