A Computational analysis of Turkish using the goverment-binding approach
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYŞENUR BİRTÜRK
Danışman: HÜSEYİN CEM BOZŞAHİN
Özet:ÖZ TÜRKÇENİN YÖNETİM VE BAĞLAMA KURAMI YAKLAŞIMI İLE BİLGİSAYARLA ÇÖZÜMLENMESİ Birtürk, Ayşenur Doktora, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Asst. Prof. Dr. Cem Bozşahin Şubat 1998, 168 sayfa Bu tez çalışmasında, Türkçenin Yönetim-Bağlama (YB) alanında bilgisayarla çözümlemesi gerçekleştirildi. Bir İlkeler ve Ölçütler (İÖ) geliştirme ortamı, PAPPI sistemi, kullanarak Türkçe için ilk İÖ çözümleyicisi geliştirildi. Türkçenin dile özel ve evrensel özellikleri incelendi ve Evrensel Dilbilgisi (ED) ölçütlerinin Türkçe için değerleri saptandı. İçeyerleşik tümcecikler, edilgenleştirme, ettirgenleştirme, soru tümceleri, adıl-düşürme, tümleç-düşürme. sessiz ulamlar ve art göndericiler dahil olmak üzere Türkçenin bütün önemli sözdizimsel yapıları ve birçok ilginç özellikleri çözümlendi ve bunlar İÖ çatısındaki evrensel ilkelerin etkileşimi ile açıklandı. Sonuç olarak, çözümleyici önemli bir dilbilimsel kapsama ulaşmıştır.Bu tez, Türkçedeki sözcük sıralaması değişiminin YB çözümlemesi için de girişimde bulunmaktadır. Türkçede. kullanımsal işlevler (konu. odak. arka-plan) sözdizimsel konumlarla ilişkilendirilmiştir. Bu iki bağımsız sistem - (konu. odak, arka-plan) ve (özne, dolaysız- nesne, dolay lı-nesne) - arasındaki karşılıklı bağlantı araştırıldı ve konu, odak, arka-plan ile özel yapısal konumların ilişkilendirildiği yeni bir X-bar yapısı tartışıldı. Sözcük sıralamasındaki değişimin bağlama ve nicelik sözcüklerinin alanı üzerindeki etkileri de gözönüne alındı. Çözümleme sırasında, ED nin varolan mekanizmalarindan yararlanıldı ve bütün evrensel ilkelere uyulmaya çalışıldı. Bununla, birlikte, evrensel ilkelerin bazı du rumlarda 3'eniden değerlendirilmesi, genişletilmesi ya da geçersiz kılınması gerekli olmuştur. Bu araştırma, YB nin ED kavramı için destekleyici bir kanıt ve eleştirici bir değerlendirme sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Bilgisayar Dilbilimi, Yönetim ve Bağlama Kuramı, ilkeler ve Ölçütler Çözümlemesi, Evrensel Dilbilgisi. Türkçe Dilbilgisi, PAPPI