The Effect of Psychological Strains on Suicidal Thoughts: The Mediator Role of Interpersonal Needs

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BERKAN DEMİR

Danışman: Zeynep Sümer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı psikolojik gerilimler (değer, istek, yoksunluk, baş etme) ile intihar düşünceleri arasındaki ilişkide kişilerarası ihtiyaçların (algılanan başkalarına yük olma, engellenmiş ait olma) aracı etkisini araştırmaktır. Ayrıca, bu aracı etkinin algılanan sosyal destek ve depresyon tarafından düzenlenip düzenlenmediği de test edilmiştir. Çalışmanın örneklemini şu ölçme araçlarını içeren anket paketini gönüllü olarak tamamlayan beş yüz on dört beliren yetişkin oluşturmaktadır: Psikolojik Gerilim Ölçeği (PGÖ), Kişilerarası İhtiyaçlar Anketi (KİA), İntihar Olasılığı Ölçeği/İntihar Düşünceleri Alt Ölçeği (İOÖ/İD), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS) ve Demografik Bilgi Formu. Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi sonuçları kişilerarası ihtiyaçların ve psikolojik gerilimlerin intihar düşüncelerine yatkınlıktaki varyansın %66'sını açıkladığını ortaya çıkarmıştır. Algılanan başkalarına yük olma ve istek gerilimi intihar düşüncelerine karşı yatkınlığın en güçlü belirleyicileri olarak bulunmuştur. Ek olarak, algılanan başkalarına yük olma, değer ve yoksunluk gerilimlerinin intihar düşüncesi üzerindeki direkt etkisine tam olarak aracılık ederken; engellenmiş ait olma ise, değer ve baş etme gerilimlerinin doğrudan etkisine tamamen aracılık etmiş ve istek geriliminin doğrudan etkisine kısmi aracılık rolü üstlenmiştir. Son olarak, depresyon, psikolojik gerilimlerin algılanan başkalarına yük olma ve engellenmiş aidiyet aracılığıyla intihar düşüncelerine olan toplam sekiz dolaylı etkisinden beşini, algılanan sosyal destek ise sekiz dolaylı etkiden ikisini düzenlemiştir. Bulgular, ilgili literatür dikkate alınarak tartışılmıştır.