Perceived justice in marriage: The effects of justice sensitivity, ambivalent sexism, and gender
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZEYNEP ŞAKLAR ŞAHİN
Danışman: NURAY SAKALLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Evlilikte algılanan adaletin, ilişki doyumu, bağlılık ve sürdürme davranışı gibi değişkenler üzerinde etkili olduğu araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır. Ancak, algılanan adaleti etkileyen olası faktörler hakkında mevcut psikoloji çalışmalarında çok az araştırma bulunmaktadır. Bu nedenle, bu çalışmayla evlilikte adalet algısını etkileyen potansiyel öncülleri test etmek amaçlanmıştır. Güncel çalışmalarda yer alan bulguların ışığında adalete duyarlılık, çelişik duygulu cinsiyetçilik ve cinsiyet değişkenleri evlilikte algılanan adaleti etkilemesi beklenen potansiyel faktörler olarak incelenmiştir. Araştırma deseni olarak sıralı karma yöntem kullanılmıştır. İlk aşamada insanların evlilikteki adalet algılarını kapsamlı bir şekilde anlamak için evli kadınlar (N = 7) ve erkekler (N = 7) ile derinlemesine görüşmeler yoluyla nitel veri toplanmıştır. Bu bulgulara dayanarak iletişimsel, dağıtımsal, kişilerarası ve prosedürel adalet olmak üzere dört alt ölçekten oluşan yeni bir Evlilikte Algılanan Adalet Ölçeği geliştirilmiştir. Nicel çalışma ise bu ölçek kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anket verileri evli kadınlardan (N = 218) ve erkeklerden (N = 134) elde edilmiştir. Sonuçlar, kadınların evliliklerinde erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha az genel ve dağıtımsal adalet algıladıklarını göstermiştir. Faydalanıcı durumundayken adalete duyarlılık dağıtımsal adalet dışında evlilikte algılanan tüm adalet türleri için anlamlı bir yordayıcı iken, mağdur durumundaki adalete duyarlılık ise algılanan iletişimsel, kişilerarası, ve genel adaleti anlamlı olarak yordamıştır. Cinsiyetçilik değişkenlerinden korumacı cinsiyetçilik evlilikte algılanan hiçbir adalet türünü anlamlı olarak yordamazken düşmanca cinsiyetçilik sadece algılanan prosedürel adaleti anlamlı olarak yordamıştır. Ancak, çelişik duygulu cinsiyetçilik ve adalete duyarlılığın evlilikte algılanan adaleti yordadığına dair anlamlı çıkan sonuçların etkilerinin çok düşük olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma bulguları ve sınırlılıkları önerilerle birlikte tartışılmıştır.