Optimal expansion of capacity in multi-aquifer systems
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1993
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: HAKAN BAŞAĞAOĞLU
Danışman: HASAN YAZICIGİL
Özet:ÖZ ÇOK KATLI AKİFER SİSTEMLERİNDE KAPASİTENİN OPTİMUM GELİŞTİRİLMESİ BAŞAGAOGLU, Hakan Yüksek Lisans Tezi, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Yöneticisi» Prof. Dr. Hasan YAZICIGİL Mayıs, 1993, 190 sayfa Çok katlı akifer sistemlerinde optimum kapasite genişletme politikasını belirleyen üç model geliştirilmiştir. Bu sistemlerdeki üç boyutlu yeraltisuyu akım karakteristikleri, optimizasyon modellerinin kısıtlamalar seti içinde, düşüm-tepki matrisi yaklaşımı kullanılarak düşünülmüştür. Birinci model kuyu sahalarındaki toplam düşüm değerlerini ve yeni kuyu sahalarının geliştirilmesi ve suyun talep merkezine transferi için gereken boru hattı inşa (sabit yatırım) maliyetlerini en aza indirmektedir. Diğer iki model, mevcut kuyu sahaların işletme, yeni kuyu sahalarının açılma ve işletme, ve boru hattı inşa maliyetlerini en aza indirmektedir. Tüm modellerin kısıtlamalar seti yıllık su talepleri, sistemin tepki videnklemleri, düşüm-pompaj limitleri ve diğer çeşitli hidrojeolojik, ekonomik ve teknik koşullardan oluşmuştur. Çok amaçlı sistemler için geliştirilen diğer bir model bir taraftan toplam düşüm ve sabit yatırım maliyetlerini en aza indirirken diğer taraftan toplam verimi artırmaktadır; böylelikle çelişkili ve ekonomik değerlerle ölçülemeyen amaçlar arasındaki optimum değiş-tokuş ilişkisinin belirlenmesine olanak sağlamaktadır. Tüm modeller 0/1 karma tam sayılı modeller olup iki-katlı prototip bir sisteme üç değişik su talebi için uygulanmıştır. Model sonuçlarının su talepleri, iskonto oranları ve sistem parametrelerindeki değişikliklere karşı duyarlılık analizleri çalışılmıştır. Birinci model toplam minimum düşüm verirken, ikinci ve üçüncü modeller toplam minimum maliyet vermektedir; böylelikle karar vericilerin sistemin genişletilme ve işletilme amaçlarına göre modellerden uygun olanı seçebilmeleri için olanak sağlanmıştır. Bilgi işlem gereksinimleri yönünden ele alındığında, birinci model uzun planlama dönemlerini kapsayan kapasite genişletme problemleri için daha uygundur. İkinci ve üçüncü modellerin amaç fonksiyonlarındaki eğriselliği kaldırmak için kullanılan doğrusallaştırma yaklaşımları çok etkin olup. gerçek ve görünür pompaj maliyetleri arasındaki farklar çok azdır. Tüm talep çizelgeleri için, değiş-tokuş analizleri, toplam verim arttıkça toplam düşümün de doğrusal bir viişekilde arttığını göstermektedir. Toplam minimum genişletme maliyetleri, sistem parametreleri, iskonto oranları ve su talebi çizelgelerindeki değişikliklere karşı duyarlıdır. Kullanılan verilere göre, optimimum kapasite genişletme politikası, iskonto oranlarına karşı duyarlı olmayıp, su talebi çizelgelerindeki farklılıklara ve sistem parametrelerindeki azalmalara karşı çok duyarlıdır. Anahtar Kelimeler ı Yeraltısuları, kapasite genişletme, optimizasyon modeli, düşüm tepki matrisi, değiş-tokuş, çok katlı akiferler. Bilim Dalı Sayısal Kodu : 606.04.02 viii