Agrobacterium-mediated genetic transformation and microtuberization of potato (solanum tuberosum L.)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İREM KARAMOLLAOĞLU
Danışman: HÜSEYİN AVNİ ÖKTEM
Özet:oz PATATESTE (SOLANUM TUBEROSUM L.) AGROBACTERIUM ARACILIĞIYLA GENETİK TRANSFORMASYON VE MİKROYUMRU ÜRETİMİ KARAMOLLAOĞLU, İrem Yüksek Lisans, Biyoteknoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Hüseyin Avni Öktem Ortak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Şebnem Ellialtıoğlu Ağustos 2000, 105 sayfa Patates {Solanımı tuberosum L.) dünyada tahıl olmayan en önemli bitki olup, Agrobacterium infeksiyonuna duyarlıdır. Bu çalışmada, Ausonia çeşidinde transgenik patates bitkisi ve mikroyumru elde edilmesi amaçlanmıştır. Gen aktarım çalışmalarında, in vitro ortamda gelişen patates bitkisinin yaprak ve gövde parçalarıyla, gus ve npt II genlerini kodlayan pGUSINT çift vektörünü taşıyan EHA105 Agrobacterium susu kullanılmıştır. Kullanılan iki bitki eksplant türünde de, 1 mg/L BA ve 0.1 mg/L NAA içeren MS bazlı ortamda kallus oluşumu gözlenmiştir ve sürgünler 30-45 gün içerisinde gelişmiştir. Oluşan sürgünlerin tümü, hormon içermeyen MS bazlı ortamda köklendirilmiştir.Bunun yanında, Agrobacteriıan ile muamele sonucunda yalnız yaprak parçalan kullanıldığı zaman kanamisine dirençli kallus oluşturmuştur (9 %). Kontrolleriyle karşılaştırıldıklarında, muamele edilen yaprak parçalan düşük hızda kallus ve sürgün oluşumu sergilemiştir. Ancak 3-4 ay sonra rej enere olmuş bitkicikler elde edilebilmiştir. Oluşan fidelerde, GUS aktivitesi histokimyasal yöntemlerle ve gus geninin bitki DNA' sına aktanldığı PCR çalışmalan ile kanıtlanmıştır. Gen aktaran çalışmalarından elde edilen transgenik patates bitkilerinin ve orijinal bitkilerin, iki fazlı (katı çoğaltım- sıvı yumru) indüksiyon sistemiyle, mikroyumru oluşturma potansiyelleri incelenmiştir. Transgenik ve orijinal bitkilerden elde edilen mikrotüberler ürün karakterleri açısından farklı bulunmuştur; bitki başına düşen ortalama mikroyumru ağırlığı (verim), genetik transformasyona uğratılmamış patates bitkisinde daha fazla olmuştur. Bunun yanında, orijinal bitkiden elde edilen mikroyumrular transgenik mikroyumrulara göre daha kısa sürede filizlenmiştir. Mikroyumrulann oluşum zamanındaki ağırlıklanna göre, her iki tip mikroyumruda da ağırlık dağılımının çoğunlukla 500 mg'dan düşük olduğu gözlenmiştir. Ağırlık kaybetme durundan arasında belirli bir fark gözlenmemiştir. Her iki mikroyumru tipinin de, in vitro ortamda ve toprakta filizlenme potansiyeline sahip olduklan belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Patates, Agrobacterium - aracılığıyla gen aktaranı, mikroyumru üretimi VI