Labor Process and Work in Platform Capitalism: A Study on Motor Couriers of Digital Platforms in Istanbul
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BURAK CEYLAN
Danışman: Asuman Göksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, teslimat pratiğinin kapitalizm tarihiyle ilişik olduğu kabulüyle iki kavram arasındaki ilişkinin derinliğine vurgu yapıyor. Buradan hareketle, iki olgunun karşılıklı gelişimini inceleyerek kapitalizmin teslimat pratiği üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor. Bu iki olgunun tarihsel zincirdeki son görünümlerine odaklanan çalışma, platform kapitalizminin kuryeliğin emek süreci üzerindeki etkilerini soruşturuyor. Çalışma, platformlar tarafından benimsenen büyüme ve kâr stratejilerine, emek üzerinde daha fazla denetime ve emek maliyetlerini kesme girişimlerine, dolayısıyla bahsi geçen etkilerin temel kaynağına işaret ederken, aynı zamanda teslimat işçilerinin, platformların büyüme stratejilerinde hayati bir yer işgal ettiği argümanını devralıyor. Teslimat işçileri olarak kuryelerin bu düzlemdeki hayati rolü, onları bu pratiklerin öncül hedeflerinden biri haline getiriyor. Buradan hareketle çalışma, kuryeler örneği üzerinden platformların bahsi geçen hedefleri gerçekleştirme bağlamında emek süreci ve çalışma koşulları üzerinde yarattığı etkileri tespit etmeyi hedefliyor. Takiben, dışa mal etme [outsourcing] benzeri pratikleri genişletmeleri dışında platformların, dijital teknolojilerin de yardımıyla emek süreçlerinde öncü uygulamalara yol açtığı gösteriliyor. İstanbul'daki dijital platformlarla çalışan moto-kuryelerle yapılmış yarı-yapılandırılmış görüşmelere dayalı vaka çalışması, platformların yol açtığı bu dönüşümleri ortaya koymayı hedefliyor. Emek sürecinin sözleşme ve statü, algoritmik yönetim, ücret ve fiyatlandırma, iş yeri gibi belirli bileşenlerine odaklanan analiz, platform çalışmasının sunduğu yeni özellikleri ve bu konuda Türkiye örneğinin taşıdığı benzersizliği ortaya koymayı hedefliyor.