Identifying the interactions of multi-criteria in Turkish discourse segmentation
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MELTEM TURHAN YÖNDEM
Danışman: HÜSEYİN CEM BOZŞAHİN
Özet:öz TÜRKÇE METİN BOLUMLENMESINDE ÇOKLU KRİTERLERİN İLİŞKİLERİNİN İNCELENMESİ Yöndem, Meltem Turhan Doktora, Bilgisayar Mühendisliği Bölülü Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Cem Bozşahin Ağustos 2001, 166 sayfa Bu çalışmada, metin bölümlenmesi ve Türkçe'deki uygulanması sunulmuştur. Bölümleme yapan denekler arasında istatistiksel uyumun yüksek olduğu gözlenmiştir. Türkçe metin bölümlemede etken olabilecek etmenler incelenmiş ve karar ağaçları oluşturmak için Makina Öğrenimi teknikleri kullanılmıştır. Önemli görülen özellikler şunlardır: kelimenin ilk kullanımı, fiil zaman değişimi, zaman değişimi, yer değişimi, metin bağlaçları ve işaret öbekleridir. Bunun dışında, ilgili kelimelerin aynı bölümün içerisinde beraber görünme oranı, bölümler arasında ilgili sözcüklerin görünme oranından daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bu özellik Otomatik TürkçeMetin Bölümlenmesinin (Automatic Turkish Discourse Segmentation - ATDS) gerçekleştirilmesinde kullanılmıştır. ATDS'nin gerçekleştirilmesinde bir de metin bağlaçları kullanılmıştır. Bu projenin önemli bir yan ürünü isimler ve fiiller için oluşturulmuş Türkçe anlam bağlantılı kelimeler ağıdır. Bu ağdaki ilişkiler: isim ler için eş anlam, zıt anlam, üstanlamlık, altanlamlık, yanaşık sözcükler; fiiller için ise eş anlam, zıt anlam, altanlamlık, yanaşık sözcükler, gerektirim ve neden olmaktır. ATDS'nin gerçekleştirimi iki aşamadan oluşmuştur:. C4.5 yardımıyla en önemli parametrelerin bulunması.. otomatik bölümleme için birinci aşamadaki en başarılı 4 parametre kombi nasyonunu kullanarak yapay ağ geliştirmek. Kendi ürünümüz İngilizce için yapılmış metin bölümleme çalışmaları ile karşılaştırıldı. Anahtar Kelimeler: Anlamsal Bölümleme, Semantik Bilgi, Yapay Zeka, Türkçe Metin Bölümleme, Merkezleme Kuramı, Doğal Dil İşlemleme, Metin Bağlaçları. vı