Mother-shaming memories: The role of maternal self-discrepancy on negative emotions and shaming experiences of mothers

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DİDEM TÜRE

Danışman: BAŞAK ŞAHİN ACAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mükemmel annelik beklentileri, kadınların anneliklerini eleştirmeyi ve anneliğini ayıplamayı meşrulaştırır. Mükemmel annelik tanımının yarattığı ideal-annelik-benliği ile kişinin gerçek-annelik-benliği arasındaki çelişki, kadınlarda olumsuz duyguları artırmakta ve kendilerini kötü anne olarak algılamalarına neden olmaktadır. Bu çalışma, anneliği ayıplama deneyimlerini incelenmeyi ve annenin özbenlik uyuşmazlığından kaynaklanan olumsuz duyguları hem nitel hem de nicel analiz yöntemleriyle ortaya çıkarmayı amaçlanmıştır. Veriler, yüz yüze görüşmeler yoluyla, Ankara'nın merkezinden (N = 35) ve dış mahallelerden (N = 35) toplanmıştır. Annenin benlik uyuşmazlıkları, Bütünleşmiş Benlik Uyuşmazlıkları Endeksi ile değerlendirilmiştir (Hardin & Lakin, 2009). Gerçek/kendi annelik benliği ile zaruri/diğer annelik benliği arasındaki yüksek tutarsızlığın daha fazla anneliği ayıplama deneyimini yordadığı bulunmuştur. Gerçek/kendi ile zaruri/kendi annelik benliği arasında yüksek tutarsızlık olan anneler, daha çok suçlu hissetmekle ilgili ifadeler kullanmışlardır. Son olarak, gerçek/kendi ile ideal/kendi annelik benliği arasındaki yüksek tutarsızlık, anılarda daha çok sayıda olumsuz duygu kelimesi kullanımını yordamıştır. Araştırmanın nitel bölümünde, 70 katılımcının içerik analizi yapılmıştır. Beş ana tema (AT) bulunmuştur. En sık bahsedilen ayıplayıcı kimselerin alt temaları, yabancılar (%86,1) (kamusal alandaki kimseler AT, F =72), kayınvalide (% 49.2) (yakın aile AT, F=177) ve akrabalar (% 77.3) (tanıdıklar AT, F = 88). En sık bahsedilen anneliği ayıplayıcı anıların içerikleri ise emziremiyorsun (%71) (yetersiz besleme AT, F=135) ve dikkatsizsin/özensizsin (%37) (çocuk yetiştirme uygulamaları AT, F=254) olmuştur. Bu araştırma literatüre annelerin benlik uyuşmazlıklarının duygular üzerindeki etkisini nitel ve nicel olarak inceleyerek katkıda bulunmuştur. Aynı zamanda anneliği ayıplama konusunu tanımlayan ve çalışan ilk araştırma olmuştur.