YASSIADA’DAN DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜKLER ADASI’NA: YENİDEN YARGILAMA, HAFIZA RESTORASYONU VE HAFIZA ODAKLI KENTSEL DÖNÜSÜM

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kentsel Politika Planlaması Ve Yerel Yönetimler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: Uğur Kurtul

Danışman: Erdem Çolak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, İstanbul'un güney kıyısında yer alan Yassıada'nın "Demokrasi ve Özgürlükler Adası"na dönüşüm sürecini; mekânsal dönüşüm ve toplumsal-kültürel belleğin inşası bağlamında incelemektedir. Ada; müze-otel-restoran kompleksi olarak yeniden tasarlanırken, bu dönüşüm hem fiziksel mekânın yeniden üretimi hem de belleğin yeniden inşası açısından ele alınmaktadır. Sermaye birikim süreçleri ve metalaştırma pratikleri açısından özgünlük arz eden bu kentsel dönüşüm uygulaması, hafıza-odaklı dönüşüm kavramı üzerinden açıklanmıştır. Adanın dönüşüm süreci diğer taraftan aktörlerin söylem, anma ve müzeleştirme pratikleriyle bir hafıza inşası, restorasyonu girişimine işaret etmektedir. Adadaki müze, anıt, anma, heykel gibi uygulamalar üzerinden politika yapıcıların hafızayı kavrayış, planlama, yeniden inşa biçimleri analiz edilmektedir. Bu bağlamda, adada inşa edilen cami, otel, müze ve anıtlar gibi yapılar ile sergilenen görsel-işitsel materyaller üzerinden belleğin nasıl şekillendirildiği ve ziyaretçi deneyiminin nasıl yönlendirildiği tartışılmaktadır. Ayrıca, bu yapılar aracılığıyla oluşturulan anlatının, neyi hatırlamayı ya da neyi unutturmayı tercih ettiği sorgulanmaktadır. Adanın dönüşümü neticesinde ortaya çıkan yeni mekânın, içeriklerin ve mekâna bağlı pratiklerin bütüncül bir değerlendirmesi neticesinde; politika yapıcıların adayı ve adanın hafızasını kavrayış ve sahipleniş biçiminin zamanla değiştiği, mekânın uluslararası kentsel dönüşüm stratejilerindeki uygulamalardaki gibi marka veya cazibe merkezi yaratamadığı, ticari işletmelerin beklenen ticari etkinliği sağlayamadığı ve ibadet, kongre, anma gibi pratiklerin zamanla terkedildiği ortaya konulmaktadır.