THE APPROPRIABILITY METHODS OF INNOVATIVE SMEs: THE CASE OF METU TECHNOPARK
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BİRCE BARLAS YILMAZ
Danışman: Mehmet Teoman Pamukcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:KOBİ'ler yenilikçi faaliyetleriyle ekonomide hayati bir rol oynamaktadır, ancak KOBİ'lerin benimsediği appropriability (yeniliği koruma) yöntemlerine ve bu tercihlerin arkasındaki gerekçelere odaklanan araştırmalarda önemli bir eksiklik bulunmaktadır. Yenilik koruma yöntemleri, bilgiye erişimi kontrol altına almayı sağlayan mekanizmalar sunar ve yenilikler üzerinde ya geçici ya da kalıcı bir tekel gücü sağlayabilir. Formal yöntemler, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, telif hakkı ve marka gibi fikri ve sınai mülkiyet haklarını içerir. Öte yandan, enformel yöntemler ise ilk olmanın avantajı (first-mover advantage), lider olmanın avantajı (lead-time advantage), tamamlayıcı satışlar, ticari sır, gizlilik anlaşmaları ve yayın yapma gibi yöntemleri içermektedir. Bu tez, KOBİ'lerin yenilik faaliyetlerinde hangi yenilik koruma yöntemlerini, neden tercih ettiklerini araştırmaktadır. Ankara'da, bölgenin en fazla patent girişimcisine ev sahipliği yapan ODTÜ Teknokent'te gerçekleştirilen araştırma, 29 KOBİ ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilerek yapılmıştır. Yapılan kalitatif analiz sonucu farklı yenilik koruma yöntemlerinin kullanımına ve bu tercihleri etkileyen faktörlere ilişkin hipotezler ortaya koymuştur. Sonuç olarak mülakat yapılan KOBİ'ler, fikri ve sınai mülkiyet haklarıyla aktif olarak ilgilenmekte ve çoğunlukla formel ya da enformel yöntemlerden en az birini kullanmaktadır. vii METU Teknokent'te yer alan 29 KOBİ arasından 28 tanesinin marka başvurusu ve hepsinin çalişanlari ya da proje yürüttükleri firmalarla imzaladıkları gizlilik anlaşmalari bulunmaktadir. Firmaların yenilik koruma metodlarına ilişkin tercihlerini etkileyen en önemli etmenler "ticari amaçlı kullanım" ve "taklitten korunma" olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, yeniliklerin içerdiği örtük ya da açık bilgi miktarı da, KOBİ'lerin tercihlerini etkilemektedir. Ancak çoğu KOBİ'nin özellikle patent hakkının sağlayabileceği avantajlardan etkin bir şekilde yararlanamadıkları, bu nedenle patent hakkının KOBİ buluşlarını koruma ve yenilik potansiyellerini artırma amacını tam olarak gerçekleştiremediği görülmektedir