An unmanned aerial vehicle routing problem in offset surveillance missions

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: AZİZE DEMİR

Danışman: Sinan Gürel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, gözetleme görevlerinde kullanılan insansız hava aracı (İHA) rotalama problemini, özellikle görevin belirli bir mesafe ve yönden icra edildiği kaydırılmış gözetleme operasyonlarına odaklanarak incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, bu gerçek yaşam problemini formüle etmek ve matematiksel model geliştirmektir. Ancak yapılan analizler sonucunda, artan problem boyutlarında kesin çözüm yöntemlerinin yüksek bellek gereksinimleri ve uzun çözüm süreleri nedeniyle pratikte uygulanabilir olmadığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle, söz konusu operasyonların etkin bir şekilde yönetilebilmesi için benzetilmiş tavlama temelli bir komşu arama algoritmasına dayalı meta-sezgisel bir yaklaşım tasarlanmış ve alternatif bir çözüm metodolojisi olarak sunulmuştur. Bu çalışmanın temel katkısı, kaydırılmış gözetleme gereksinimlerini yansıtan yeni bir insansız hava aracı (İHA) rotalama problemi versiyonunun literatüre kazandırılmasıdır. Bildiğimiz kadarıyla, literatürde belirli bir mesafe ve yön gereksinimi olan gözetleme operasyonları için İHA rotalaması problemine yönelik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu yönüyle çalışma, yöneylem araştırması ve İHA görev planlaması literatüründe yeni bir araştırma alanı açmaktadır. Ayrıca, bu tür problemlerin hesaplamalı zorluklarını ele almak için meta-sezgisel yaklaşımların etkinliğini ortaya koyarak, gerçek dünyadaki İHA gözetleme operasyonlarına uyarlanabilecek pratik bir çözüm metodolojisi sunmaktadır.