Moleculer analysis of a unique type of S(alfa)-thallassemia
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1994
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜNAY BALTA
Danışman: SEMRA KOCABIYIK
Özet:ÖZ YENİ BİR SP-TALASEMİ ÇEŞİDİNİN MOLEKÜLER ANALİZİ BALTA, Günay Doktora Tezi, Biyoloji Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Semra KOCABIYIK Kasım, 1994, 159 sayfa. Çin'li bir ailede tanımlanan yeni bir Sp-talasemi çeşidinde, P-globin gen topluluğunda herhangi bir delesyon veya yeniden düzenlenme olmaksızın, Gy ve Ay-globin genlerinin her ikisininde yüksek oranda ekspres olduğu bulunmuştur. Sözkonusu 8J3-talasemi durumunda, P-globin zincirinin düşük oranda yapımına, bu genin promotor TATA kutusunda bulunan bir mutasyonun neden olduğu gösterilmiştir. Öteyandan, fötal globin bölgesinin DNA nükleotid dizilim analizlerinde, Ay-globin geninin varsayılan yükseltici "enhancer" elementinde bir C bazının T 'e dönüştüğü gösterilmiştir. Bu çalışmada, varsayılan Ay yükselticisinin Y-gl°Dln geni regulasyonundaki rolünü ve C 'den T bazına dönüşümün Ay yükseltici elementinin aktivitesi üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla yeni bir fonksiyonel ekspresyon sistemi geliştirilmiştir. Ayrıca, aynı sistem kullanılarak hemoglobin dönüşümünde yarışma modelide fare eritrolökemik hücrelerinin (MEL) erişkin eritroid ortamında test vıedilmiştir. Bu amaçla bir seri ekspresyon konstraklan hazırlanmış olup, bunlar MEL hücrelerinin sabit transfeksiyonunda kullanılmıştır. Bu çalışmada sunulan data, ilk defa, varsayılan Ay yükseltici elementinin y-globin geninin ekspresyonunda gerçekte bir yükseltici gibi rol oynadığını göstermektedir. Mutant enhansır aktivitesinin analizi ise, bu deney koşulları altında, ilgili mutasyonun yükseltici aktivitesini tamamen yok ettiğini ortaya koymaktadır. Burada verilen sonuçlar, adıgeçen erişkin eritroit hücrelerinin, insan fötal y ve erişkin p-globin genlerinin her ikisininde aynı anda transkripsiyonuna rahatlıkla olanak verdiğini göstermektedir. Transjenik farelerde gözlenen y ve J3-globin genlerinin ekspresyon için olan rekabetleri, sabit transfekte MEL hücrelerinde gözlenememektedir. Sözkonusu mutasyonun Ay yükseltici activitesi üzerindeki gözlenen etkisinin moleküler mekanizmasını aydınlatmak amacıyla, ayrıca, mutasyon çevresindeki DNA nükleotid dizilerinin, eritroit ve eritroit olmayan hücrelerin çekirdek proteinleriyle olan etkileşimide incelenmiştir. In vitro "DNase I footprinting" deneylerinden elde edilen sonuçlar, adıgeçen mutasyonun, eritroit çekirdek eksraktmda bulunan yeni bir proteinin bağlandığı bölgede yer aldığını göstermiştir. Bu proteinin ilgili DNA bölgesine bağlanması, GATA-I proteininin yakındaki bir bölgeye bağlanmasına bağlıdır. Bu mutasyon, yeni çekirdek proteinin kendi DNA bölgesine bağlanmasını engellememekle birlikte, bağlanma afinitesi üzerindeki daha hassas etkileri ve bölgeye farklı bir proteinin bağlanma olasılıklanda gözardı edilmemelidir. viiAnahtar Kelimeler: 8p-Talasemi, Ay Yükselticisi, Ay Yükseltici Mutasyonu, Fötal Globin Genleri, p-Globin Gen Topluluğu, Hemoglobin Dönüşümü, Sabit Transfeksiyon, Fonksiyonel Ekspresyon Eşeyi, MEL Hücreleri. Bilim Dalı Sayısal Kodu: 401. 02. 02. viii