An investigation of Turkish static spatial semantics in terms of expression variety: An eye tracking study

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ŞEYMA NUR ERTEKİN

Danışman: CENGİZ ACARTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uzamsal terimlerin semantiği, son zamanlarda araştırmacıların dikkatini çekmektedir. Yeterince çalışılmamış bir dil olarak Türkçe, diller arasında uzamsal terimlerin anlamsal nitelendirilmesinin genelleştirilebilirliğini incelemek için uygun bir test ortamı sunar. Türkçe aynı zamanda ismin hallerinden bulunma halinin kullanılması ve sondan eklemeli bir dil olması gibi benzersiz özellikler de sergilemektedir. Bu çalışmada, Resim Dizilerinde Topolojik İlişkiler (Topological Relations in Picture Series, Bowerman ve Pederson, 1992) uyaran serisini kullanılarak Türkçe uzamsal terimlerin anlaşılmasına yönelik bir göz izleme araştırması rapor edilmektedir. Çalışmanın temel araştırma sorusu, anadili Türkçe olan kişiler tarafından üretilen çeşitli uzamsal ifadeler ile uyaranlar üzerindeki sabitleme modelleri arasında bir ilişkinin var olup olmadığıdır. Bulgular, uzamsal ifade zenginliğinin, uyaranlara daha uzun ve daha çok fiksasyonlar ile ilintili olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular ayrıca, ifadelerde ismin bulunma eklerinin varlığının bu ilişkide rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, bu çalışmada anadili Türkçe olan bireylerin, uzamsal terim semantiğindeki Çekirdek 'Core' ve Çekirdek Olmayan 'Non-Core' ayrımına herhangi bir duyarlılık gösterip göstermediğini de araştırdık (Landau, 2017). Bulgularımız, Çekirdek Olmayan 'Non-Core' terim sınıflarının bazılarının daha fazla çeşitlilikte uzamsal ifadeler ve Konumlanan üzerinde daha uzun sabitleme sürelerine neden olduğunu ve böylece diller arası çekirdek sınıflandırmayı desteklediğini gösterdi.