Understanding driving vengeance from the scope of basic individual values

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ULUĞHAN ERGİN

Danışman: BAHAR ÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, intikamcı sürüşü temel beşeri değerler üzerinden alanyazında ilk kez incelemeyi amaçlamaktadır. Bireylere rehberlik eden ilkeler olarak değerler, alanyazında birçok davranışla birlikte çalışılmıştır. Fakat bu çalışma, saldırgan sürücülüğü sadeleştirilmiş temel beşeri değerler teorisi ile araştıran ilk çalışmadır. Bu çalşmaya, toplam 226 sürücü (98 erkek, 128 kadın) katılmıştır. Katılımcılara demografik sorular yöneltilmiş, sürücülerin intikam davranışını ölçmek için "Sürücü İntikam Ölçeği" kullanılmıştır. Katılımcıların değer yönelimlerini ölçmek için "Sadeleştirilmiş Portre Değerler Anketi" kullanılmıştır. Değerler ve trafik ortamındaki intikam davranışını araştırmak için toplamda dört farklı hipotez kurulmuştur. Hipotez-1'i, Hipotez-2'yi ve Hipotez-3'ü test etmek için korelasyon analizi yapılmıştır. Regresyon analizi Hipotez-1 ve Hipotez-2 için kısmi destek sağlayarak; intikamcı sürüş ile Başarı ve Güç-Baskınlık değerlerinin olumlu, Uyma-Kurallar değeriyle de olumsuz ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Son olarak, tek yönlü ANOVAlar Hipotez-4 için kısmi destek ortaya koymuş; Uyma-Kurallar değerine önem vermenin trafikteki intikam davranışını özellikle de erkekler için engelleyebileceğini göstermiştir. Çalışmanın sonuçları, olası katkıları ve gelecek çalışmalar için önerileriyle birlikte tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: sadeleştirilmiş temel beşeri değerler teorisi, intikamcı sürüş, saldırgan sürücülük, güç-baskınlık, uyma-kurallar.