Identifying impacts of climate change on water resources using CMIP6 simulations: Havran basin case

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, YER SİSTEM BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YASEMİN ÇAKTU

Danışman: Ismail Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, binlerce dekar tarımsal alana sahip olan Havran havzasında iklim değişikliğinin yağış, sıcaklık ve akımlar üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Yağış ve sıcaklıktaki değişim, Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi Faz 6 (CMIP6) modellerinden yağış için 10 küresel iklim modeli (GCM) ve sıcaklık için 13 GCM kullanılarak geçmiş dönem, SSP2-4.5 (orta durum) ve SSP5-8.5 (en kötü durum) senaryoları için belirlenmiştir. Hem istasyon gözlemleri hem de ERA5-Land gözlem verileri, GCM verilerinin Kantil Haritalama (QM), Kantil Delta Haritalama (QDM) ve Trendsizleştirilmiş Kantil Haritalama (DQM) yöntemleriyle yanlılık düzeltmesi için kullanılmıştır. Yanlılık düzeltmesi yapılmış GCMlerin performans değerlendirmeleri hem modellerin hem de yanlılık düzeltmesinin performansını değerlendirme amacıyla yapılmıştır. QDM ve DQM yanlılık düzeltme yöntemleri QM yöntemine göre daha iyi performans göstermiştir. QDM metodu ile elde edilen veriler, aylık akımların hesaplanması için GR2M hidrolojik modelinde kullanılmıştır. Havran havzasının 5 alt havzası için hidrolojik modelleme, topluluk ortalaması ve bireysel modeller ile yapılmıştır. Elde edilen yağış, sıcaklık ve akımlar, geçmiş dönem (1975-2014) yakın gelecek dönem (2015-2044), orta gelecek dönem (2045-2074) ve uzak gelecek dönem (2075-2100) için trend analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonuçlarına göre, yüzyıl sonuna dek 5oC kadar artabilecek sıcaklık değerleri tahmin edilen tüm gelecek dönemler için hem SSP2-4.5 hem de SSP5-8.5 senaryolarında havzanın tüm kesimlerinde önemli artışlar göstermektedir. Genel olarak yağışlar azalmaktadır ancak yağışlardaki azalma istatistiksel olarak anlamlı bir trend göstermemektedir. En kötü durum senaryosunda yağışların yüzyıl sonuna kadar 120 mm azalacağı öngörülmüştür. Bunların sonucu olarak havzadaki akımlar en kötü durum senaryosunda yüzyılın sonuna kadar azalan eğilim göstermekte olup bu azalmanın %36 civarında olması beklenmektedir.