Predictive power of values, beliefs, norms and inclusion of nature in self on young students' water consumption behavior
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BORA ALPAY
Danışman: Ceren Öztekin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin su tüketim davranışlarını Değer-İnanç-Norm Kuramı kapsamında incelemekti. Kuram, beş değişkenden oluşan bir nedensel zincirde birbirini etkileyen yapıları (yani temel değerler (egoist, özgecil ve biyosferik), inançlar, sonuçların farkındalığı ve sorumluluk bildirimi, kişisel normları ve çevreye karşı sorumlu davranışları) içerir. Ayrıca, bu çalışmada, dağaya aidiyet ve doğa ile hiyerarşi de doğaya bağlılık bağlamında ek bir yapı olarak incelendi. Veriler, Ekim 2021'de İstanbul'un bir ilçesinde 616 ortaokul öğrencisinin katılımıyla toplandı. Araştırmanın yöntemi korelasyon olarak belirlenmiştir. Değer-İnanç-Norm Kuramı ortaokul öğrencilerinin su tüketimi davranışlarını başarıyla açıkladı. Çoklu korelasyon değerleri (R) 69.4, ile R2 = .48.2 olarak bulundu. Sonuçlar, modelin öğrencilerin su tüketim davranışındaki varyasyonun %48.2'sini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde açıkladığını gösterdi (F = 419.51, p < .000). Hangi değişkenin su tüketim davranışının en iyi yordayıcısı olduğunu belirlemek için verilere hiyerarşik çoklu regresyon analizi uygulandı. Sonuçlar, kişisel normların, öğrencilerin su tüketimi davranışlarının ana yordayıcısı olduğunu ve varyansın %45'ini gösterdi. Ayrıca, öğrencilerin su tüketimi davranışının %16'sını insan temelli ekolojik dünya görüşün, %13'ünü biyosferik ve özgeci değerlerin birleşiminin ve %7'sini doğaya aidiyetin açıkladığını ortaya koydu. Genel olarak, ortaokul öğrencilerinin su tüketim davranışları biyosferik - özgecil değerleri, doğa temelli ekolojik dünya görüşleri, sorumluluk bildirimleri, kişisel normları ve doğaya bağlılıklarıyla olumlu, insan temelli ekolojik dünya görüşleriyle ise olumsuz olacak şekilde açıklanabildiği bulundu. Araştırmanın betimleyici istatistik sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin yüksek derece biyosferik ve özgecil değerlere, su tasarrufu davranışına, suyu az tüketmeye karşı ahlaki yükümlülüğe, doğa temelli ekolojik dünya görüşüne ve suyu fazla tüketmenin kötü sonuçlarının farkındalığına sahip oldukları bulundu. Ancak, öğrenciler kendilerini dağaya yakın hissetse de, egoist değerleri ve insan temelli ekolojik dünya görüşleri orta seviyededir.