GENETIC CHARACTERIZATION OF ANCIENT CHARRED WHEAT FROM THE KAYMAKÇI ARCHAEOLOGICAL SITE

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÖKSU TUNÇER

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zeki Kaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Buğday, dünyanın en önemli tarımsal bitkilerinden biridir ve buğdayın evrimsel tarihini anlamak; verimini ve besin kalitesini iyileştirmek için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, Türkiye'deki, Manisa, Kaymakçı arkeolojik sit alanından çıkarılan kömürleşmiş buğday kalıntılarından izole edilen antik DNA (aDNA) analiz edilmiş ve elde edilen genetik veriler modern buğday çeşitleri ile karşılaştırılmıştır. 26s rDNA ve ITS2 (Internal Transcribed Spacer) bölgeleri, 3,500 yıllık kömürleşmiş buğday tohumlarının moleküler tanımlamasını yapmak için kullanılmıştır, IGS (Intergenic Spacer) bölgesi ise kömürleşmiş buğday tohumlarının genom tipini belirlemek için kullanılmıştır. Buğday gluten genlerinin yüksek moleküler ağırlıklı (HMW) alt birimleri, un kalitesinin temel belirleyicileridir ve bunların evcilleşme geçmişini anlamak, ıslah programlarını iyileştirmek için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın sonuçları, antik buğday örneklerinde buğday glutenin genlerinin HMW alt birimlerinin genetik çeşitliliğinin binlerce yıldır korunduğunu ortaya çıkardı. Bu bulgular, aDNA araştırmalarının Türkiye'deki buğdayın genetik tarihini aydınlatmada potansiyelini vurgulamaktadır.